ผู้เชี่ยวชาญเตือนเฝ้าระวัง หลังพบโรคนิวคาสเซิลเพิ่มขึ้น

 ท่ามกลางรายงานการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในหลายประเทศทั่วยุโรป ผู้ผลิตสัตว์ปีกทั่วสหราชอาณาจักรกำลังถูกกระตุ้นให้เพิ่มความเข้มงวดในการเฝ้าระวัง ขณะที่ไวรัสยังคงแพร่กระจายมาทางตะวันตกอย่างน่ากังวล

ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา การยืนยันพบสัตว์ติดเชื้อในสเปน โปแลนด์ และล่าสุดคือเยอรมนี ทำให้รัฐบาลสหราชอาณาจักรปรับระดับความเสี่ยงจาก “ต่ำ” เป็น “ปานกลาง” สะท้อนถึงภัยคุกคามที่เพิ่มขึ้นจากนกอพยพซึ่งคาดว่าจะเคลื่อนผ่านยุโรปตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม

รายงานประเมินการระบาดฉบับใหม่ที่เผยแพร่โดยกระทรวงสิ่งแวดล้อม อาหาร และกิจการชนบทของสหราชอาณาจักร หรือดีฟรา ชี้ให้เห็นภาพรวมโรคในยุโรปที่ทวีความรุนแรงขึ้น และเน้นย้ำถึงความเป็นไปได้ที่ไวรัสอาจเข้าสู่สหราชอาณาจักรผ่านนกป่าหรือเส้นทางการแพร่เชื้อทางอ้อม การย้ำเตือนให้เข้มงวดด้านการป้องกันโรคจึงถือเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในช่วงเวลานี้

คำเตือนจากผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ

วิล รอว์ ประธานคณะกรรมการสัตว์ปีกของเอ็นเอฟยู เตือนว่าผู้ผลิตไม่สามารถปล่อยปละละเลยมาตรการป้องกันได้ เขากล่าวว่า “เราทราบดีว่าความเสี่ยงของการแพร่โรคจากนกป่าสู่สัตว์ปีกเป็นเรื่องจริง”  และเสริมว่า “การปกป้องฝูงสัตว์ของประเทศเป็นภารกิจสำคัญสูงสุดของเรา เราขอให้ผู้เลี้ยงสัตว์ปีกทุกคนปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพอย่างเข้มงวด และให้มั่นใจว่ามีการฉีดวัคซีนป้องกันโรคนิวคาสเซิลอย่างเหมาะสม”

ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคนิวคาสเซิล

โรคนิวคาสเซิล ซึ่งเกิดจากเชื้อ เอเวียน พารามิกโซไวรัส ซีโรไทป์ ๑ ส่งผลกระทบต่อไก่และสัตว์ปีกหลากหลายชนิด อาการทางคลินิกมีตั้งแต่ปัญหาระบบทางเดินหายใจเล็กน้อย ไปจนถึงอาการทางระบบประสาทรุนแรงและการตายเฉียบพลันในอัตราสูง ทำให้การตรวจพบโรคอย่างรวดเร็วเป็นสิ่งจำเป็น

แม้ว่าผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกที่ปรุงสุกดีจะยังคงปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค แต่โรคนี้จัดเป็นโรคที่ต้องแจ้งหน่วยงานรัฐทันทีเมื่อมีข้อสงสัยว่าจะเกิดการติดเชื้อ

บทเรียนจากการระบาดในสหราชอาณาจักร

ความทรงจำเกี่ยวกับการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในสหราชอาณาจักรครั้งก่อน ๆ ยังคงชัดเจนสำหรับผู้ที่เคยเผชิญเหตุการณ์เหล่านั้น

ในทศวรรษ พ.ศ. ๒๕๑๓–๒๕๒๒ ไวรัสสายพันธุ์เอสเซ็ก ๗๐ ทำให้สัตว์ป่วยมากกว่า ๗,๐๐๐ ราย 

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๔๐ มีการระบาดในฟาร์มไก่เนื้อและไก่งวง ๑๕ แห่ง เชื่อมโยงกับสภาพอากาศฤดูหนาวที่รุนแรงและนกอพยพ

ส่วนในปี พ.ศ. ๒๕๔๙ มีรายงานสัตว์ป่วยเพียง ๑ ราย ใน นกเกมที่สกอตแลนด์

การกลับมาระบาดอีกครั้งในหลายประเทศทวีปยุโรปเป็นเครื่องเตือนใจว่า ไวรัสชนิดนี้ยังคงมีศักยภาพในการสร้างความปั่นป่วนได้เสมอ

การป้องกันคือหัวใจสำคัญ

เดฟ ฮอดจ์สันจากโรสฮิลล์ โพลทีรีย์ กล่าวว่า เขาเพิ่งได้หารือเกี่ยวกับสถานการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นกับ ดร.ริชาร์ด เออร์วีน หัวหน้าเจ้าหน้าที่สัตวแพทย์ของเวลส์ ฮอดจ์สันกล่าวว่า “เป็นเรื่องน่ายินดีที่ได้เห็นว่าเขาให้ความสำคัญกับการระบาดครั้งนี้ในระดับที่จริงจังมาก” เมื่อย้อนถึงการระบาดในอดีต เขาเสริมว่า “เราไม่อาจประเมินต่ำไปได้เลยว่าผลกระทบของโรคนี้ร้ายแรงเพียงใด มาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพในระดับสูงสุดไม่เคยมีความสำคัญเท่าตอนนี้มาก่อน การให้วัคซีนก็ต้องดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพ และอุตสาหกรรมการเลี้ยงสัตว์ปีกของสหราชอาณาจักรมีความเชี่ยวชาญทางเทคนิคในระดับสูงมาก”

มาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพและการฉีดวัคซีนยังคงเป็นรากฐานสำคัญของการป้องกันโรค ฟาร์มไก่ไข่เชิงพาณิชย์ ฟาร์มพ่อแม่พันธุ์ และผู้ผลิตไก่งวงมักปฏิบัติตามโปรแกรมวัคซีนที่เข้มแข็ง ซึ่งรวมถึงการให้วัคซีนเชื้อเป็นหลายครั้ง และปิดท้ายด้วยวัคซีนเชื้อตายก่อนเข้าสู่ช่วงให้ไข่ อย่างไรก็ตาม มีบางฝูงในยุโรปที่ได้รับผลกระทบแม้จะมีการให้วัคซีนแล้ว ทำให้เกิดคำถามว่า การให้วัคซีนไม่ถูกต้อง หรือ การปฏิบัติตามโปรแกรมวัคซีนไม่เคร่งครัด อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้ประสิทธิภาพลดลงหรือไม่

ตั้งสติ และรักษามาตรฐานความปลอดภัยทางชีวภาพ

               เอียน โจนส์ สมาชิกคณะกรรมการของสมาคมผู้ผลิตไข่อิสระแห่งสหราชอาณาจักร และผู้อำนวยการกลุ่มสัตวแพทย์ เตือนว่า จำนวนฝูงสัตว์ปีกที่ได้รับผลกระทบในเยอรมนีและโปแลนด์ที่เพิ่มขึ้นเป็นเรื่องน่ากังวล โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อไวรัสอาจยังคงแพร่กระจายไปทางตะวันตกต่อไป เขากล่าวว่า “ฟาร์มไก่ไข่เชิงพาณิชย์สามารถลดความเสี่ยงการติดเชื้อได้ด้วยการเพิ่มมาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพอย่างเข้มข้น เช่นเดียวกับที่เราทำเพื่อป้องกันไข้หวัดนก” เขาเสริมว่า “แต่อย่าเพิ่งตื่นตระหนก ให้รักษามาตรฐานความปลอดภัยทางชีวภาพของคุณให้สูง ทบทวนว่าใครสามารถเข้ามาในพื้นที่ฟาร์มได้บ้าง และติดตามข่าวสารอย่างใกล้ชิด”

การแพร่กระจายของเชื้อไวรัส 

โรคนิวคาสเซิลสามารถแพร่กระจายได้ทั้งจากการสัมผัสโดยตรงกับนกที่ติดเชื้อ และทางอ้อมผ่านวัตถุปนเปื้อน เช่น ยานพาหนะ อุปกรณ์ เสื้อผ้า น้ำ หรืออาหารสัตว์ แตกต่างจากโรคไข้หวัดนกที่มักเกี่ยวข้องกับนกน้ำเป็นหลัก โรคนิวคาสเซิลมีขอบเขตการติดเชื้อที่กว้างกว่า ครอบคลุมถึงนกพิราบ อีกา นกนางนวล และสัตว์ปีกชนิดอื่น ๆ ทำให้การป้องกันทำได้ยากขึ้น และเน้นย้ำถึงความสำคัญของมาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์ม

การเรียกร้องให้ป้องกันเชิงรุก 

มีคำแนะนำให้ผู้ผลิตปศุสัตว์ปฏิบัติตามแผนการฉีดวัคซีนอย่างเคร่งครัด ลดการเข้าถึงฟาร์มของผู้มาเยือน รักษามาตรการทำความสะอาดอย่างเข้มงวด และดำเนินการทันทีเมื่อพบสัญญาณผิดปกติใด ๆ การวางอ่างน้ำยาฆ่าเชื้อบริเวณทางเข้าโรงเรือน การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อยานพาหนะ และการเก็บกวาดอาหารหกหล่นอย่างรวดเร็วเพื่อลดการดึงดูดนกป่า ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการป้องกันโรค

ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมส่งสารชัดเจนว่า “ความตื่นตัวสำคัญกว่าความประมาท” แม้ว่าโปรแกรมการฉีดวัคซีนในฝูงเชิงพาณิชย์ทั่วสหราชอาณาจักรจะช่วยสร้างเกราะป้องกันที่แข็งแรง แต่การที่ระดับความเสี่ยงของประเทศเพิ่มขึ้นเป็นระดับปานกลาง ควรเป็นสัญญาณให้ผู้ผลิตทุกคนทบทวน มาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพและแผนรองรับเหตุฉุกเฉิน เมื่อการอพยพของนกอพยพกำลังเกิดขึ้น และการระบาดในยุโรปเพิ่มสูงขึ้น การป้องกันเชิงรุกยังคงเป็นแนวทางป้องกันที่ดีที่สุด

 

เอกสารอ้างอิง

McDougal T. 2026. Rising cases of Newcastle disease cases prompt calls for vigilance. [Internet]. [Cited 2026 Apr 2]. Available from: https://www.poultryworld.net/health-nutrition/health/rising-cases-of-newcastle-disease-cases-prompt-calls-for-vigilance/

ภาพที่ ๑ วิล รอว์ ประธานคณะกรรมการสัตว์ปีกของเอ็นเอฟยู เตือนว่า ผู้ผลิตไม่สามารถปล่อยปละละเลยมาตรการป้องกันได้ (แหล่งภาพ Boerderij)

วิสคอนซินสูญเสียไก่มากกว่าสามล้านตัวจากหวัดนก

 การระบาดในฝูงล่าสุดพบในไก่รุ่นที่เจฟเฟอร์สันเคาน์ตี และแม่ไก่ไข่ที่วอลเวิร์ธเคาน์ตี

ยืนยันพบการระบาดของโรคไข้หวัดนกชนิดความรุนแรงสูงในฝูงไก่เชิงพาณิชย์จำนวนสองฝูงในรัฐวิสคอนซินเมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม ส่งผลให้ต้องทำลายสัตว์ปีกประมาณ ๓.๑ ล้านตัว กระทรวงเกษตรสหรัฐฯ ภายใต้หน่วยงาน สำนักตรวจสอบสุขภาพสัตว์และพืช หรือเอพิส รายงานว่า หนึ่งในฝูงที่ได้รับผลกระทบอยู่ในวอลเวิร์ธเคาน์ตี ประกอบด้วยแม่ไก่ไข่จำนวน ๑,๔๙๓,๖๐๐ ตัว

ฝูงไก่อีกแห่งอยู่ในเจฟเฟอร์สันเคาน์ตี ประกอบด้วยไก่รุ่นสำหรับการผลิตไข่เชิงพาณิชย์จำนวน ๑,๖๒๑,๘๐๐ ตัว ด้วยเหตุการณ์ทั้งสองครั้งนี้ ทำให้รัฐวิสคอนซินสูญเสียฝูงไก่เชิงพาณิชย์ไปแล้วสามฝูงจากการระบาดของโรคไข้หวัดนกชนิดความรุนแรงสูงในปี พ.ศ. ๒๐๒๖ โดยทุกกรณีมีจำนวนสัตว์ปีกมากกว่า ๑ ล้านตัว ทั้งนี้ ในกรณีที่ยืนยันเมื่อช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ พบว่าเกี่ยวข้องกับแม่ไก่ไข่ประมาณ ๑.๒ ล้านตัวในเจฟเฟอร์สันเคาน์ตี

ความสูญเสียเพิ่มเติมในรัฐอินเดียนา 

เอพิส รายงานว่า พบการยืนยันการติดเชื้อโรคไข้หวัดนกชนิดความรุนแรงสูงในฝูงเป็ดเนื้อเชิงพาณิชย์จำนวน ๑๑,๕๐๐ ตัว ในเอล์กฮาร์ตเคาน์ตี รัฐอินเดียนา รัฐอินเดียนาสูญเสียฝูงสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ไปแล้วทั้งสิ้น ๑๑ ฝูงจากการระบาดของโรคไข้หวัดนกชนิดความรุนแรงสูงในปี ๒๐๒๖ โดยในจำนวนนี้มีสามฝูงที่อยู่ในเอล์กฮาร์ตเคาน์ตี

เอกสารอ้างอิง

Graber R. 2026. Wisconsin loses more than 3 million birds to avian influenza. [Internet]. [Cited 2026 Mar 11]. Available from: https://www.wattagnet.com/poultry-meat/diseases-health/avian-influenza/news/15819307/wisconsin-loses-more-than-3-million-birds-to-avian-influenza

ภาพที่ ๑ การระบาดของโรคไข้หวัดนกชนิดความรุนแรงสูงในฝูงไก่เชิงพาณิชย์จำนวนสองฝูงในรัฐวิสคอนซินเมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม ส่งผลให้ต้องทำลายสัตว์ปีกประมาณ ๓.๑ ล้านตัว (แหล่งภาพ mashi_naz | Bigstock)

ออดิตไม่ผ่าน อียูถูกกดดันให้หยุดนำเข้าไก่จีน

สมาคมผู้ผลิตไก่ยุโรป เอเวค ซึ่งเป็นสมาคมที่เป็นตัวแทนผู้ผลิตไก่ในยุโรปกว่าร้อยละ ๙๕ กำลังเรียกร้องให้สถาบันของสหภาพยุโรปใช้มาตรการ “ระงับการนำเข้าไก่จากจีนแบบป้องกันไว้ก่อน” หลังจากการออดิตของคณะกรรมาธิการยุโรป (รหัส ซีที-๒๐๒๕-๐๐๓๗) สรุปว่า ระบบการควบคุมอย่างเป็นทางการที่รองรับการส่งออกไก่จากจีน ไม่สามารถให้หลักประกันที่น่าพอใจได้ในประเด็นด้านสาธารณสุขของสหภาพยุโรปและการรับรองสวัสดิภาพสัตว์

การนำเข้าจากจีนเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยเพิ่มขึ้นมากกว่า ร้อยละ ๓๐ เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า และมีปริมาณรวมประมาณ ๕๐,๐๐๐ ตัน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ การนำเข้าเหล่านี้เข้าสู่ตลาดสหภาพยุโรปภายใต้เงื่อนไขการเสียภาษีเต็มจำนวน

เอเวค ได้เคยเตือนเกี่ยวกับความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับระบบการรับรองและการควบคุมมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๖๗ แล้ว ขณะนี้การออดิตของคณะกรรมาธิการยุโรปยืนยันถึงข้อบกพร่องเชิงระบบ ส่งผลกระทบต่อการกำกับดูแลสวัสดิภาพสัตว์ในโรงฆ่า การตรวจสอบย้อนกลับ การควบคุมด้านสุขอนามัย และความน่าเชื่อถือของการรับรองที่ใช้สนับสนุนการส่งออกไปยังสหภาพยุโรป

 

ความเชื่อมั่นผู้บริโภคและความน่าเชื่อถือนโยบาย

เอเวค เน้นย้ำว่า ความเชื่อมั่นของสาธารณชนต่อโยบายอาหารของสหภาพยุโรปขึ้นอยู่กับ “หลักประกันที่ชัดเจนและตรวจสอบได้” สำหรับสินค้าทุกชนิดที่วางจำหน่ายในตลาด ไม่ว่าจะมีแหล่งกำเนิดจากที่ใดก็ตาม บิร์เธ สเตนเบิร์ก เลขาธิการใหญ่ของเอเวค กล่าวว่า “ประชาชนยุโรปคาดหวังว่าอาหารที่จำหน่ายในสหภาพยุโรปต้องมีระดับความมั่นใจเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะผลิตภายในหรือภายนอกยุโรป” เธอกล่าวเพิ่มเติมว่า “เมื่อการออดิตอย่างเป็นทางการชี้ให้เห็นช่องว่างในระบบการตรวจสอบ ความน่าเชื่อถือของมาตรฐานสหภาพยุโรปก็ถูกตั้งคำถาม” จากความร้ายแรงของข้อสรุปในการออดิตของคณะกรรมาธิการยุโรปเอง เอเวคตั้งข้อสังเกตว่า การที่ยังไม่มีมาตรการเร่งด่วนใด ๆ ออกมา ทำให้เกิดคำถามสำคัญเกี่ยวกับ ความสม่ำเสมอของการบังคับใช้มาตรฐานในตลาดสหภาพยุโรปโดยรวม

 

ความสามารถในการแข่งขันและหลักการตอบแทนซึ่งกันและกัน

ผู้ผลิตไก่ยุโรปดำเนินงานภายใต้ข้อกำหนดด้านกฎระเบียบที่เข้มงวดที่สุดระดับโลก และยังคงลงทุนอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สอดคล้องกับความคาดหวังที่พัฒนาอยู่ตลอดเวลา ทั้งด้านสวัสดิภาพสัตว์และความยั่งยืน ในช่วงเวลาที่สหภาพยุโรปกำลังก้าวหน้าไปสู่กฎหมายสวัสดิภาพสัตว์ฉบับใหม่ และเพิ่มความคาดหวังด้านกฎระเบียบต่อผู้ผลิตยุโรป เอเวคเน้นย้ำว่า การบังคับใช้มาตรฐานอย่างสม่ำเสมอสำหรับสินค้าทุกชนิดที่หมุนเวียนอยู่ในตลาดเดียวเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อรักษาความน่าเชื่อถือของนโยบายและการแข่งขันที่เป็นธรรม บิร์เธ สเตนเบิร์ก กล่าวว่า “การแข่งขันที่เป็นธรรมขึ้นอยู่กับการตอบแทนซึ่งกันและกันในทางปฏิบัติ หากยุโรปยกระดับมาตรฐานภายใน ประเทศผู้นำเข้าก็ต้องให้หลักประกันที่เทียบเท่ากัน”

 

การสร้างหลักประกันที่น่าเชื่อถือผ่านมาตรการป้องกัน

เอเวคเรียกร้องให้สถาบันของสหภาพยุโรปดำเนินการอย่างเด็ดขาดตามข้อค้นพบจากการออดิต ภาคส่วนปศุสัตว์เห็นว่า การระงับการนำเข้าสินค้าไก่จากจีนเป็นมาตรการป้องกันที่เหมาะสมและจำเป็น จนกว่าจะสามารถแสดงหลักประกันที่เข้มแข็งและการปฏิบัติตามข้อกำหนดของสหภาพยุโรปได้อย่างตรวจสอบได้

บิร์เธ สเตนเบิร์ก กล่าวว่า “ผู้กำหนดนโยบายของสหภาพยุโรปเคยเผชิญสถานการณ์ลักษณะนี้มาก่อน เช่น กรณี ‘คาร์เน ฟรากา’ เป็นเรื่องอื้อฉาวด้านความปลอดภัยอาหารของบราซิล ซึ่งความอ่อนแอของระบบการรับรองจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันอย่างรวดเร็วเพื่อรักษาความเชื่อมั่นของผู้บริโภค” เธอกล่าวต่อว่า “เมื่อการออดิตของคณะกรรมาธิการเองชี้ให้เห็นข้อบกพร่องเชิงระบบ การดำเนินการอย่างเด็ดขาดถือเป็นความสอดคล้องกับแนวปฏิบัติของสหภาพยุโรปที่มีอยู่แล้ว” เอเวคย้ำว่า การทำให้การเข้าถึงตลาดสะท้อนหลักประกันที่กฎหมายสหภาพยุโรปกำหนด ไม่ใช่เพียงเรื่องของความสม่ำเสมอในการบังคับใช้ แต่เป็นเรื่องของการรักษาความเชื่อมั่นต่อระบบอาหารยุโรปโดยรวม

เอกสารอ้างอิง

Brockötter F. 2026. EU urged to suspend poultry imports from China over audit shortfalls. [Internet]. [Cited 2026 Mar 3]. Available from: https://www.poultryworld.net/the-industrymarkets/market-trends-analysis-the-industrymarkets-2/eu-urged-to-suspend-poultry-imports-from-china-over-audit-shortfalls/

ภาพที่ ๑ การนำเข้าจากจีนเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยเพิ่มขึ้นมากกว่า ร้อยละ ๓๐ เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า และมีปริมาณรวมประมาณ ๕๐,๐๐๐ ตัน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ (แหล่งภาพ Reve.art) 

รัสเซียส่งสัญญาณกังวลการนำเข้าสัตว์ปีกจากจีน

 อุตสาหกรรมเนื้อสัตว์ของรัสเซียได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของการนำเข้าสัตว์ปีกจากจีน โดยเตือนว่าปริมาณที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเริ่มส่งผลกดดันต่อราคาเนื้อไก่และเนื้อหมูในตลาดภายในประเทศที่ตึงตัวอยู่แล้ว ตามคำกล่าวของผู้แทนอุตสาหกรรม

ในปี พ.ศ.๒๕๖๘ รัสเซียนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกจากจีนประมาณ ๑๑๐,๐๐๐ ตัน โดยปริมาณการจัดส่งรายเดือนเพิ่มขึ้นเกือบห้าเท่า ในเดือนธันวาคมเมื่อเทียบกับช่วงต้นปี ตามข้อมูลของ ยูริ โควาเลฟ ผู้อำนวยการสหภาพผู้ผลิตเนื้อหมูแห่งรัสเซีย โควาเลฟได้นำเสนอข้อมูลดังกล่าวระหว่างการประชุมอุตสาหกรรมในกรุงมอสโก

“หากการนำเข้ายังคงดำเนินต่อไปในอัตรานี้ รัสเซียอาจนำเข้าเนื้อสันไก่ระหว่าง ๒๐๐,๐๐๐ ถึง ๒๕๐,๐๐๐ ตัน ในปี พ.ศ.๒๕๖๘” โควาเลฟกล่าว “เมื่อคิดตามปริมาณเนื้อไม่ติดมันและน้ำหนักมีชีวิต ปริมาณดังกล่าวเทียบเท่ากับเนื้อหมูประมาณ ครึ่งล้านตัน” ในช่วงต้นปี พ.ศ.๒๕๖๘ รัสเซียมีการนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกจากจีนเฉลี่ยประมาณ ๔,๐๐๐ ตันต่อเดือน แต่เมื่อถึงสิ้นปี ปริมาณการจัดส่งเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้ผลิตภายในประเทศกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อราคาและอัตรากำไร

ผู้เข้าร่วมตลาดส่วนใหญ่ระบุว่า การนำเข้าที่เพิ่มสูงขึ้นมีสาเหตุมาจากการแข็งค่าของค่าเงินรูเบิลเมื่อเทียบกับสกุลเงินหลัก ค่าเงินรูเบิลแข็งค่าขึ้นเกือบร้อยละ ๔๐ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ ทำให้การนำเข้าเนื้อสัตว์จากต่างประเทศมีราคาถูกลงสำหรับผู้ซื้อชาวรัสเซีย และช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ปีกจากจีนในตลาดภายในประเทศ หากแนวโน้มปัจจุบันยังคงดำเนินต่อไป ราคาเนื้อไก่และเนื้อหมูในรัสเซียอาจลดลงร้อยละ ๑๐–๑๕ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๙ จะสร้างแรงกดดันทางการเงินต่อผู้ผลิตภายในประเทศ โควาเลฟเตือน แม้สถานการณ์ยังไม่ถึงระดับวิกฤต แต่เขาระบุว่าเป็นแนวโน้มที่ควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิดทั้งจากภาคอุตสาหกรรมและหน่วยงานกำกับดูแล “สถานการณ์ยังไม่ถึงขั้นรุนแรงในตอนนี้ แต่ชัดเจนว่านี่เป็นพัฒนาการที่ควรให้ความสนใจ” โควาเลฟกล่าว

อุตสาหกรรมไก่เนื้อออกมาแสดงความกังวล

รัสเซียนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกทั้งหมด ๓๒๗,๔๐๐ ตัน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ เพิ่มขึ้นร้อยละ ๔.๓ จากปีก่อน ตามการประเมินของสหภาพผู้ผลิตสัตว์ปีกแห่งชาติของรัสเซีย แม้การเพิ่มขึ้นโดยรวมจะอยู่ในระดับปานกลาง แต่ผู้ผลิตไก่เนื้อเริ่มกังวลมากขึ้นเกี่ยวกับอัตราการนำเข้าจากจีนโดยเฉพาะ ตามคำกล่าวของ กาลินา โบบือเลวา ประธานสหภาพผู้ผลิตสัตว์ปีกแห่งชาติของรัสเซีย เธอระบุว่า แม้ปริมาณการนำเข้ายังอยู่ในระดับที่จัดการได้ในขณะนี้ แต่ “ขนาด” และ “ความเร็ว” ของการเติบโตได้กลายเป็นประเด็นอ่อนไหวสำหรับอุตสาหกรรม ขณะเดียวกัน รัสเซียยังคงเป็น ผู้ส่งออกสุทธิของผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกไปยังจีน ในปี พ.ศ.๒๕๖๘ ผู้ผลิตสัตว์ปีกของรัสเซียส่งออกเนื้อสัตว์ปีกและผลิตภัณฑ์พลอยได้ไปยังจีนมูลค่า ๑๖,๐๔๔ ล้านบาทเพิ่มขึ้นร้อยละ ๓.๖ จากปีก่อน ตามข้อมูลจากสำนักงานศุลกากรแห่งรัฐของจีน

 

ความสัมพันธ์ทางการค้าสองทิศทาง

การส่งออกไปยังจีนมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อผู้ผลิตสัตว์ปีกของรัสเซีย เนื่องจากสินค้าที่ส่งออกส่วนใหญ่ประกอบด้วยผลิตภัณฑ์อย่าง ตีนไก่ และ ผลิตภัณฑ์พลอยได้บางชนิด เป็นสินค้าที่มีมูลค่าสูงในตลาดจีน แต่มีความต้องการจำกัดในตลาดภายในประเทศของรัสเซีย อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงของพลวัตทางการค้าเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ท้าทายสำหรับอุตสาหกรรมสัตว์ปีกของรัสเซีย เนื่องจากอุตสาหกรรมเริ่มแสดงสัญญาณของภาวะอุปทานล้นตลาด ได้กดดันราคาและความสามารถในการทำกำไรอย่างมาก

ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ รัสเซียอยู่ในอันดับที่ ๒ ของผู้ส่งออกเนื้อสัตว์ปีกไปยังจีน รองจากบราซิลส่งออกผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกไปยังตลาดจีนมูลค่า ๒๘,๖๔๔ ล้านบาท

เอกสารอ้างอิง

Vorotnikov V. 2026. Russia sounds alarm over poultry imports from China. [Internet]. [Cited 2025 Feb 13]. Available from: https://www.poultryworld.net/the-industrymarkets/market-trends-analysis-the-industrymarkets-2/russia-sounds-alarm-over-poultry-imports-from-china/  

ภาพที่ ๑ รัสเซียนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกทั้งหมด ๓๒๗,๔๐๐ ตัน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ เพิ่มขึ้นร้อยละ ๔.๓ จากปีก่อนหน้า หากแนวโน้มปัจจุบันยังคงดำเนินต่อไป ราคาเนื้อไก่และเนื้อหมูในรัสเซียอาจลดลงร้อยละ ๑๐–๑๕ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๙ ภาพนี้สร้างขึ้นด้วยความช่วยเหลือจากปัญญาประดิษฐ์ (แหล่งภาพ Reve.art)

การระบาดของนิวคาสเซิลขยายวงกว้างในยุโรป

 โรคนิวคาสเซิลกำลังแพร่กระจายไปยังหลายประเทศในยุโรปมากขึ้น และในประเทศที่โรคนี้มีการระบาดอยู่แล้ว จำนวนฟาร์มที่ติดเชื้อก็ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตามรายงานของหน่วยงานดีฟรา Defra

ในช่วงเจ็ดเดือนจนถึงสิ้นเดือนมกราคม โปแลนด์รายงานการระบาดเพิ่มอีก ๖๖ ครั้งในฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ นอกจากนี้ยังพบโรคนิวคาสเซิลในประเทศเพื่อนบ้านอย่างสโลวาเกีย โดยพบการระบาดหนึ่งครั้งในฟาร์มสัตว์ปีกขนาดเล็กเมื่อเดือนธันวาคม สเปนรายงานผู้ป่วยรายแรกในฟาร์มไก่เนื้อจำนวน ๑๕,๐๐๐ ตัวในแคว้นบาเลนเซียช่วงคริสต์มาส และขณะนี้จำนวนฟาร์มเกิดโรคเพิ่มขึ้นเป็น ๕ รายแล้ว ทั้งบัลแกเรียและมาซิโดเนียเหนือก็รายงานการระบาดเพียงครั้งเดียวในฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ในช่วงฤดูร้อนปี พ.ศ. ๒๕๖๘

นิวคาสเซิลในสัตว์ปีกที่เลี้ยงในฟาร์มที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์เพิ่มสูงขึ้น

จำนวนการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในสัตว์ปีกที่เลี้ยงในฟาร์มที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์เพิ่มสูงขึ้นอย่างมากในยุโรปตะวันออก โดยเพิ่มจาก ๗ ครั้งในเดือนกันยายนและตุลาคม เป็น ๔๐ ครั้งในเดือนธันวาคม ตามข้อมูลของดีฟรา ทั้งนี้ ระบบข้อมูลโรคสัตว์ระบุว่า

โปแลนด์รายงานการระบาด ๒๘ ครั้งในเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ และ ๒๐ ครั้งในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๘ นอกจากนี้ ลัตเวีย สาธารณรัฐเช็ก และสโลวาเกีย ต่างก็รายงานการระบาดในฟาร์มสัตว์ปีกที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ในเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ เช่นกัน การระบาดในฟาร์มที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ยังคงเกิดขึ้นต่อเนื่องเข้าสู่ปี พ.ศ. ๒๕๖๙ โดยพบ ๖ ครั้งในสาธารณรัฐเช็ก และ ๖ ครั้งในโปแลนด์ จนถึงวันที่ ๒๑ มกราคม พ.ศ.๒๕๖๙ สหราชอาณาจักรใช้มาตรการป้องกันโรคอย่างเข้มงวด และกำหนดภูมิภาคที่ได้รับอนุญาตให้ส่งออกสัตว์ปีกมีชีวิตและเนื้อสัตว์ปีกตามหลักการแบ่งเขตควบคุมโรค ดังนั้น ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่สามารถส่งออกไปยังสหราชอาณาจักรได้หากมาจากพื้นที่ที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัดโรค

ฟาร์มไก่เนื้อเสียหายหนักที่สุด   

แม้ว่าจะมีข้อมูลเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในยุโรปตะวันออกและพื้นที่อื่น ๆ แต่ผู้เชี่ยวชาญของ ดีฟราระบุว่ายังมีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับสาเหตุที่แท้จริงของจำนวนการระบาดที่สูงขึ้น ฟาร์มที่ได้รับผลกระทบจำนวนมากเป็นฟาร์มไก่เนื้อ มักไม่ได้รับการฉีดวัคซีนอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมีการหมุนเวียนของฝูงสูงและอายุการเลี้ยงสั้น อย่างไรก็ตามดีฟรา ระบุว่ายังไม่ทราบว่ามีการเข้ามาของนกป่าหรือสัตว์ป่าอื่น ๆ รวมถึงนกเกม อาจเป็นสาเหตุของสัตว์ป่วยรายใหม่ในสัตว์ปีกหรือไม่ การตรวจพบโรคในสัตว์ปีกของสเปนเมื่อไม่นานมานี้ทำให้ความเสี่ยงต่อสหราชอาณาจักร ในฤดูใบไม้ผลินี้เพิ่มสูงขึ้น เนื่องจากเป็นช่วงที่นกจำพวกเพสเซอรีนและนกป่าชนิดอื่น ๆ อพยพขึ้นเหนือผ่านเส้นทางอพยพทางตะวันออกของมหาสมุทรแอตแลนติก  แม้ว่าความเสี่ยงต่อสัตว์ปีกในสหราชอาณาจักรยังคงอยู่ในระดับต่ำ แต่ระดับความเสี่ยงได้เพิ่มขึ้นภายในช่วงความเสี่ยงต่ำนี้ และตามข้อมูลของดีฟรา การติดตามการแพร่กระจายของโรคนิวคาสเซิลในสเปนในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ และมีนาคมจะมีความสำคัญอย่างยิ่ง นอกจากนี้ยังมีคำแนะนำให้ผู้เลี้ยงสัตว์ปีกพิจารณาการฉีดวัคซีนให้ฝูงของตน และปฏิบัติตามมาตรการ
ชีวอนามัยอย่างเคร่งครัด

เอกสารอ้างอิง

Peys R. 2026. Newcastle disease spreads further in Europe. [Internet]. [Cited 2025 Feb 9]. Available from: https://www.poultryworld.net/health-nutrition/health/newcastle-disease-spreads-further-in-europe/   

ภาพที่ ๑ โรคนิวคาสเซิลกำลังแพร่กระจายในยุโรป (แหล่งภาพ Flogel | Bigstock)

นิวคาสเซิลระบาดหนักในอิสราเอล และโปแลนด์

 องค์การสุขภาพสัตว์โลกรายงานว่า ฟาร์มส่วนใหญ่ที่ได้รับผลกระทบเป็นฟาร์มไก่เนื้อเชิงพาณิชย์

อิสราเอลพบฟาร์มที่เกิดโรคโรคนิวคาสเซิลตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๖๘ จนถึงเดือนมกราคม ปีนี้ตามรายงานล่าสุดจากองค์การสุขภาพสัตว์โลก ในช่วงเวลาดังกล่าว มีฝูงสัตว์ปีก ๑๖ แห่งได้รับผลกระทบ รวมแล้วมากกว่า ๒.๖ ล้านตัว การติดเชื้อในฟาร์มสัตว์ปีกที่องค์การสุขภาพสัตว์โลกรายงาน ได้แก่ ไก่เนื้อ ๒๖,๕๐๐ ตัว ใน เอมูนิม ไก่เนื้อ ๑๑๙,๔๐๐ ตัว ใน มาโอน ไก่เนื้อ ๖๘,๔๐๐ ตัว ใน เรวาดิม ไก่เนื้อ ๑๑๘,๕๐๐ ตัว ใน มาโอน ไก่เนื้อ ๑๖๑,๗๙๐ ตัว ใน มาสลูล ไก่เนื้อ ๑๙๘,๐๐๐ ตัว ใน มาสลูล ไก่เนื้อ ๑๘๐,๐๐๐ ตัว ใน รานเนน ไก่เนื้อ ๗๐,๐๐๐ ตัว ใน รานเนน ไก่เนื้อ ๑๙๔,๑๕๑ ตัว ใน เซรูอา ไก่เนื้อ ๑๐๕,๐๐๐ ตัว ใน กิตติท ไก่เนื้อ ๑๓๘,๐๐๐ ตัว ใน ราม-ออน ไก่เนื้อ ๑๒๐,๐๐๐ ตัว ใน เซรูอา ไก่เนื้อ ๑๘๐,๐๐๐ ตัว ใน เดวีรา สัตว์ปีก ๔๔,๐๐๐ ตัว (ระบุเพียงว่าเป็นสัตว์ปีกเลี้ยงในบ้าน) ใน ทัลเม บิลู สัตว์ปีก ๘๐,๐๐๐ ตัว (ไม่ระบุชนิด) ใน เรวายา สัตว์ปีก ๑๒๐,๐๐๐ ตัว (ไม่ระบุชนิด) ใน เซรูอา

สถานการณ์โรคนิวคาสเซิลในโปแลนด์ โรคนิวคาสเซิลยังคงเป็นปัญหาในโปแลนด์ โดยในสัปดาห์ที่ผ่านมา องค์การสุขภาพสัตว์โลก รายงานการติดเชื้อในฝูงสัตว์เพิ่มอีกเจ็ดแห่ง ฝูงสัตว์ที่ได้รับผลกระทบประกอบด้วย ไก่เนื้อ ๙๙,๖๔๙ ตัว ใน ชวาร์เซโนโว ไก่เนื้อ ๑๔๕ ตัว ใน โอเช็นซินี ไก่ไข่ ๑๖๒ ตัว ใน ลูชินี  ฝูงผสม (ไก่ไข่, เป็ด, ไก่ต๊อก) ๑๐๐ ตัว ใน โนวา เวียช์  ไก่เนื้อ ๗๒,๗๓๕ ตัว ใน เคลโว  ไก่เนื้อ ๑๙,๓๕๙ ตัว ใน โกว์กี ไก่เนื้อ ๑๔๕,๘๘๕ ตัว ใน โอเช็นซินี

องค์การสุขภาพสัตว์โลก ยังมีรายงานสถานการณ์โรคนิวคาสเซิลที่ยังคงเกิดขึ้นในประเทศต่อไปนี้ ได้แก่ มาเลเซีย สเปน สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และไลบีเรีย โดยสถานการณ์ในสิงคโปร์และอินโดนีเซียถูกจัดว่าอยู่ในระดับ “คงที่” ควบคุมโรคได้แล้ว  

เอกสารอ้างอิง

Graber R. 2026. 16 Israeli flocks hit by Newcastle disease. [Internet]. [Cited 2025 Feb 2]. Available from: https://www.poultryworld.net/health-nutrition/health/russian-scientists-flag-growing-risks-of-microplastics-to-poultry-health/

ภาพที่ ๑ นิวคาสเซิลระบาดหนัก ไก่อิสราเอล  ๑๖ ฟาร์มได้รับผลกระทบ (แหล่งภาพ Flogel | Bigstock)

ความเสี่ยงของไมโครพลาสติกต่อสุขภาพสัตว์ปีก

 ผลกระทบของไมโครพลาสติกอาจทำให้เกิดการเสื่อมของระบบทางเดินอาหาร ภาวะเสื่อมของระบบประสาท ความเสียหายต่อสมองในสัตว์ปีก

การตรวจพบร่องรอยของไมโครพลาสติกในผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกหลากหลายประเภทแล้ว ตามข้อมูลที่ อเล็กเซย์ เทรตยาคอฟ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยสัตวแพทย์ หรือวีจีเอ็นเคไอ สังกัดหน่วยงานกำกับดูแลด้านสัตวแพทย์ของรัสเซีย ให้สัมภาษณ์กับสื่อท้องถิ่น เทรตยาคอฟระบุว่า “สิ่งนี้หมายความว่า วัสดุอันตรายดังกล่าวได้เข้าสู่ห่วงโซ่อาหารของสัตว์ปีกแล้ว”  พร้อมเสริมว่ามีงานวิจัยเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ที่ชี้ว่าไมโครพลาสติกอาจส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพและประสิทธิภาพการผลิตของสัตว์ปีก ตามข้อมูลพบว่า งานศึกษาจำนวนมากที่ตรวจผลกระทบของไมโครพลาสติกต่อสัตว์ปีกพบว่า อาจทำให้เกิดการเสื่อมของระบบทางเดินอาหาร ภาวะเสื่อมของระบบประสาท ความเสียหายต่อสมองในสัตว์

 

โรคไขมันพอกตับ

รายงานล่าสุดพบว่า การมีอยู่ของไมโครพลาสติกในสัตว์ปีกสามารถกระตุ้นให้เกิดโรคไขมันพอกตับได้ ซึ่งเป็นภาวะที่เกิดจากการสะสมไขมันมากเกินไปในตับ ภาวะนี้ทำให้สัตว์มีอาการอ่อนแรง น้ำหนักลด ซึม และอาการอื่น ๆ ที่สามารถลดประสิทธิภาพการผลิตของสัตว์ปีกได้อย่างมีนัยสำคัญ เทรตยาคอฟ กล่าวเพิ่มเติมว่า การปนเปื้อนไมโครพลาสติกมักถูกมองข้าม ทั้งที่อาจเป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพผู้บริโภค จากการศึกษา พบร่องรอยของไมโครพลาสติกไม่เพียงในเนื้อไก่เนื้อเท่านั้น แต่ยังพบในไข่ด้วย ที่สำคัญ เทรตยาคอฟระบุว่า นักวิจัยไม่ได้เพิ่มระดับไมโครพลาสติกในอาหารสัตว์โดยตั้งใจ “เราตรวจปริมาณไม
โครพลาสติกตามที่รายงานไว้ในวรรณกรรมวิชาการที่มีอยู่”

ความเสี่ยงต่อปศุสัตว์

เทรตยาคอฟระบุว่า ไมโครพลาสติกกำลังกลายเป็นประเด็นที่น่ากังวลมากขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากพลาสติกไม่ย่อยสลายอย่างสมบูรณ์ แต่แตกตัวเป็นอนุภาคขนาดเล็กระดับจุลภาค ซึ่งสามารถก่อความเสี่ยงต่อสิ่งมีชีวิตได้ เดิมทีความกังวลมุ่งไปที่การปนเปื้อนในมหาสมุทรและผลกระทบต่อสัตว์น้ำในระบบเพาะเลี้ยง แต่การวิจัยล่าสุดชี้ว่า การเกษตรบนบกก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน เทรตยาคอฟ ยังกล่าวเพิ่มเติมว่า ไมโครพลาสติกสามารถ ทะลุผ่านแนวกั้นระหว่างเซลล์ และสามารถ ดูดซับสารเคมีอันตรายและมลพิษต่าง ๆ ได้ ลักษณะที่ “แฝงตัวอย่างแนบเนียน” ของไมโครพลาสติกอยู่ที่ความสามารถในการเข้าสู่ร่างกายสัตว์โดยไม่ถูกตรวจพบ

นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่นักวิทยาศาสตร์ออกมาเตือน เกี่ยวกับผลกระทบของไมโครพลาสติกต่ออุตสาหกรรมสัตว์ปีก งานวิจัยก่อนหน้านี้ชี้ว่าไมโครพลาสติกสามารถส่งผลต่อสุขภาพสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ปีกผ่านการ กินเข้าไป การสูดดม และ การสัมผัสทางผิวหนัง การได้รับไมโครพลาสติกสัมพันธ์กับ การเจริญเติบโตชะงัก ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ภาวะเจริญพันธุ์ลดลง และ ความเสียหายของเนื้อเยื่อ ซึ่งล้วนเป็นความเสี่ยงที่กว้างขึ้นต่อทั้งสวัสดิภาพสัตว์และสุขภาพสิ่งแวดล้อม นักวิจัยรัสเซียมีแผนที่จะเพิ่มความเข้มข้นของการศึกษาการปนเปื้อนไมโครพลาสติก โดยมุ่งเน้นการระบุ แหล่งกำเนิดหลัก ในระบบการผลิตสัตว์ปีก และประเมิน มาตรการปฏิบัติที่สามารถลดการสัมผัส งานวิจัยยังตั้งเป้าที่จะตรวจสอบว่า การปรับสูตรอาหาร วัสดุโรงเรือน หรือ แนวทางชีวอนามัย สามารถช่วยปกป้องสุขภาพสัตว์ปีกและลดความเสี่ยงต่ออุตสาหกรรมได้หรือไม่

เอกสารอ้างอิง

Vorotnikov V. 2025. Growing risks of microplastics to poultry health. [Internet]. [Cited 2025 Feb 2]. Available from: https://www.poultryworld.net/health-nutrition/health/russian-scientists-flag-growing-risks-of-microplastics-to-poultry-health/

ภาพที่ ๑ นักวิจัยรัสเซียมีแผนที่จะเร่งการศึกษาการปนเปื้อนไมโครพลาสติก โดยมุ่งเน้นการระบุ แหล่งกำเนิดหลัก ในระบบการผลิตสัตว์ปีก และประเมิน มาตรการเชิงปฏิบัติ ที่สามารถลดการสัมผัสไมโครพลาสติกได้ (แหล่งภาพ Reve.art)