นิวคาสเซิลยังลามในบราซิล พบจุดระบาดใหม่อีกสามแห่ง

 บราซิลพบการระบาดเพิ่มเติมอีก ๓ แห่งในรัฐซานตากาตารีนา ทำให้จำนวนการระบาดสะสมเพิ่มเป็น ๔ แห่งนับตั้งแต่วันที่ ๑๘ ตุลาคม ขณะที่ข้อจำกัดการนำเข้าจาก ๒๘ ประเทศคู่ค้า กำลังทดสอบประสิทธิภาพของข้อตกลงการแบ่งเขตการควบคุมโรคของบราซิล

บราซิลยืนยันพบการระบาดของโรคนิวคาสเซิลเพิ่มเติมอีก ๓ แห่งในฟาร์มไก่เชิงพาณิชย์ของรัฐซานตากาตารีนา ทางตอนใต้ของประเทศ ส่งผลให้จำนวนการระบาดที่ตรวจพบตั้งแต่วันที่ ๑๘ ตุลาคม เพิ่มเป็นทั้งหมด ๔ แห่ง การตรวจพบการระบาดครั้งล่าสุดได้กระตุ้นให้ประเทศคู่ค้าหลายประเทศออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกและผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกจากบราซิล และนับเป็นบททดสอบสำคัญครั้งแรกของข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค ที่บราซิลได้เจรจากับประเทศคู่ค้าภายหลังการระบาดในปี พ.ศ.๒๕๖๗

การระบาดถูกตรวจพบใน ๓ พื้นที่ปกครองภายในเขตการผลิตสัตว์ปีกที่สำคัญแห่งหนึ่งของบราซิล โดยพบการระบาดครั้งแรกเมื่อวันที่ ๑๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ที่ฟาร์มไก่งวงแห่งหนึ่งในเมือง โนวา อิตาเบราบา เลี้ยงไก่งวงจำนวน ๖,๐๐๐ ตัว จากนั้นตรวจพบการระบาดเพิ่มเติมที่เมือง โคโรเนล เฟรตัส เมื่อวันที่ ๒๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ และที่เมือง โนวา เอเรชิม เมื่อวันที่ ๒๖ ตุลาคม และ ๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ตามข้อมูลของกระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิล การระบาดทั้ง ๔ แห่ง เกิดขึ้นภายในเขตจำกัดด้านสุขภาพสัตว์ ที่กำหนดขึ้นหลังจากการตรวจพบการระบาดครั้งแรก การระบาดแห่งแรกถูกค้นพบจาก การเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการตามปกติ ไม่ได้มาจากการรายงานอาการทางคลินิกของสัตว์ป่วย ส่วนการตรวจพบในพื้นที่อื่น ๆ เป็นผลจากการเพิ่มความเข้มข้นของการเฝ้าระวังโรคและการสอบสวนทางระบาดวิทยาในพื้นที่ได้รับผลกระทบ

บราซิลได้ประกาศ ภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพสัตว์เป็นเวลา ๖๐ วัน ครอบคลุมเมือง โนวา อิตาเบราบา, อากวัส ฟรีอัส, โคโรเนล เฟรตัส และโนวา เอเรชิม พร้อมกำหนดมาตรการจำกัดการเคลื่อนย้ายสัตว์ปีก และเพิ่มความเข้มงวดของมาตรการสุขอนามัยในการควบคุมโรค

มาตรการจำกัดการค้า

การระบาดครั้งนี้ส่งผลให้หลายประเทศผู้นำเข้าออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากบราซิล แม้ว่าขอบเขตของมาตรการจะแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละประเทศ มาเลเซียได้ระงับการนำเข้า เนื้อสัตว์ปีก ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ปีก และเครื่องในสัตว์ปีก จากบราซิลทั้งหมด ขณะที่เม็กซิโกในระยะแรกได้กำหนดข้อจำกัดทั่วประเทศ ครอบคลุม สัตว์ปีกมีชีวิต เนื้อสัตว์ปีก เครื่องใน ไข่ฟัก และลูกไก่อายุ ๑ วัน

อย่างไรก็ตาม ในเวลาต่อมา เม็กซิโกได้ยอมรับระบบ การแบ่งเขตควบคุมโรคของบราซิล ทำให้สามารถกลับมานำเข้าสินค้าจากรัฐอื่น ๆ ของบราซิลได้อีกครั้ง โดยยังคงมาตรการจำกัดเฉพาะสินค้าที่มาจากรัฐ ซานตากาตารีนา เท่านั้น นอกจากนี้ จีนและชิลีก็ได้จำกัดมาตรการเฉพาะผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกที่มีแหล่งกำเนิดจากรัฐที่ได้รับผลกระทบเช่นกัน กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิล ระบุว่า ปัจจุบันมี ๒๘ ตลาดส่งออก ที่ใช้มาตรการจำกัดเฉพาะพื้นที่ควบคุมโรค โดยรวมถึง ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ญี่ปุ่น สหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร และเกาหลีใต้ ทั้งนี้ ประเภทของสินค้าที่ถูกจำกัดและขอบเขตทางภูมิศาสตร์ของมาตรการจะแตกต่างกันไปตามข้อกำหนดของแต่ละประเทศคู่ค้า

กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิลประเมินว่า ข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยปกป้องมูลค่าการค้าส่งออกได้ประมาณ ๓๑,๕๐๐ ล้านบาทต่อปี โดยอนุญาตให้การส่งออกจากพื้นที่ที่ไม่ได้รับผลกระทบจากการระบาดสามารถดำเนินต่อไปได้ ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนถึง มูลค่าการค้าที่สามารถรักษาไว้ได้จากการใช้ระบบแบ่งเขตควบคุมโรค มิใช่มูลค่าความเสียหายหรือการสูญเสียทางการค้าที่เกิดขึ้นแล้ว กรณีของจีนเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนถึงความสำคัญของข้อตกลงดังกล่าว โดยภายหลังการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในรัฐ รีโอกรันดีดูซูล เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ทางการจีนได้ระงับการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งประเทศ อย่างไรก็ตาม สำหรับการระบาดในปัจจุบัน จีนได้จำกัดมาตรการนำเข้าเฉพาะสินค้าสัตว์ปีกที่มาจากรัฐ ซานตากาตารีนา เท่านั้น สะท้อนถึงการยอมรับแนวทางการแบ่งเขตควบคุมโรคของบราซิล และช่วยลดผลกระทบต่อการส่งออกจากรัฐอื่น ๆ ของประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

ประเทศซาอุดีอาระเบีย จีน เม็กซิโก และชิลี เป็น ๔ ประเทศที่ได้รับผลกระทบจากมาตรการจำกัดการนำเข้าในช่วงแรก นำเข้าเนื้อไก่จากบราซิลรวมประมาณ ๙๙๕,๐๐๐ ตัน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ คิดเป็น ร้อยละ ๑๙.๓ ของการส่งออกเนื้อไก่ทั้งหมดของบราซิล ตามข้อมูลของสมาคมโปรตีนสัตว์แห่งบราซิล  ซาอุดีอาระเบียเป็นตลาดส่งออกเนื้อไก่รายใหญ่อันดับ ๓ ของบราซิลในปีที่ผ่านมา โดยนำเข้า ๓๙๗,๒๒๕ ตัน ขณะที่จีนอยู่ในอันดับที่ ๖ ด้วยปริมาณ ๒๕๐,๒๕๐ ตัน ส่วนเม็กซิโกและชิลีนำเข้า ๒๔๔,๓๙๑ ตัน และ ๑๐๒,๘๐๘ ตัน ตามลำดับ

สำหรับมาเลเซีย เป็นประเทศที่ประกาศใช้มาตรการระงับการนำเข้าจากบราซิลทั้งประเทศนั้น ไม่ได้อยู่ในกลุ่มตลาดส่งออกเนื้อไก่หลักของบราซิล แม้ว่าตัวเลขดังกล่าวจะเป็นปริมาณการนำเข้าเนื้อไก่รวมของทั้ง ๔ ประเทศ ไม่ใช่ปริมาณสินค้าที่ได้รับผลกระทบจากมาตรการจำกัดการค้าในปัจจุบันโดยตรง แต่ก็สะท้อนให้เห็นถึง ความสำคัญของการรักษาการเข้าถึงตลาดส่งออกหลักในช่วงที่เกิดการระบาดของโรค ทั้งนี้ บราซิลยังคงเป็น ผู้ส่งออกเนื้อไก่รายใหญ่ที่สุดของโลก

มาตรการควบคุมและกำจัดโรค

หน่วยงานสัตวแพทย์ของบราซิลได้ดำเนินมาตรการควบคุมโรคอย่างเข้มงวดในพื้นที่ที่พบการระบาด ได้แก่ การทำลายสัตว์ปีกเพื่อควบคุมโรค การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ การจำกัดการเคลื่อนย้ายสัตว์ปีก และการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาในสถานประกอบการที่ได้รับผลกระทบ สำหรับฟาร์มแห่งแรกที่พบการระบาดในเมือง โนวา อิตาเบราบา มีการกำจัดไก่งวงประมาณ ๖,๐๐๐ ตัว ตามมาตรการสุขอนามัยเพื่อควบคุมโรค โดย นายอัลลัน อัลวาเรงกา รักษาการเลขาธิการด้านการป้องกันการเกษตรของบราซิล ระบุว่า สัตว์ปีกทั้งหมดอยู่ภายในฟาร์มแห่งนี้มาตั้งแต่เริ่มเลี้ยง และไม่มีการเคลื่อนย้ายไปยังฟาร์มอื่น “เราเข้าใจว่านี่เป็นกรณีที่มีขอบเขตจำกัดมาก แม้จะยังไม่สามารถยืนยันได้อย่างแน่นอน แต่ขณะนี้ยังไม่มีเหตุผลที่จะสงสัยว่ามีการระบาดในวงกว้าง” อัลวาเรงกากล่าวภายหลังการยืนยันการระบาดครั้งแรก สถานประกอบการ ๓ แห่งแรกที่ตรวจพบโรคได้ดำเนินมาตรการสุขอนามัยที่กำหนดเสร็จสิ้นแล้ว และเข้าสู่ช่วง พักโรงเรือนเพื่อปลอดโรค ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ไม่มีการเลี้ยงสัตว์ปีกภายในสถานที่ดังกล่าว กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิลยังคงดำเนินการเฝ้าระวังโรคในพื้นที่โดยรอบอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์และครัวเรือนที่เลี้ยงสัตว์ปีกหลังบ้าน

ด้านสำนักงานป้องกันและควบคุมโรคสัตว์แห่งรัฐซานตากาตารีนารายงานว่า ณ วันที่ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ มีเจ้าหน้าที่ตรวจสอบภาคสนามจำนวน ๕๑ ชุดปฏิบัติการ ลงพื้นที่ดำเนินงาน โดยได้ตรวจสอบแล้ว ๓๖๒ ครัวเรือนที่เลี้ยงสัตว์ปีกหลังบ้าน และ ๕๗ ฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ 0ทางการบราซิลย้ำว่า ผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกที่ผ่านการตรวจสอบโดยสัตวแพทย์ทางการแล้ว ยังคงมีความปลอดภัยสำหรับการบริโภคของมนุษย์ นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ตรวจพบ เชื้อ เชื้อไวรัสเอเวียนพารามิกโซไวรัสชนิดที่ ๑ ในนกพิราบที่อยู่นอกพื้นที่ประกาศภาวะฉุกเฉิน อย่างไรก็ตาม กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิล ระบุว่า การตรวจพบดังกล่าว ไม่มีความเชื่อมโยงทางระบาดวิทยากับการระบาดในฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ และ ไม่เข้าข่ายเป็นการระบาดของโรคนิวคาสเซิลเพิ่มเติม ตามหลักเกณฑ์ขององค์การสุขภาพสัตว์โลก

การระบาดครั้งก่อนในปี พ.ศ. ๒๕๖๗

การระบาดของโรคนิวคาสเซิลครั้งก่อนของบราซิล รายงานเมื่อวันที่ ๑๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ในฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์แห่งหนึ่งที่เมือง อันตา กอร์ดา รัฐ รีโอกรันดีดูซูล ทางตอนใต้ของประเทศ เหตุการณ์ดังกล่าว ส่งผลให้หลายประเทศกำหนดมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลเป็นการชั่วคราว รวมถึงการที่จีนระงับการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งประเทศ ต่อมาทางการบราซิลสามารถควบคุมการระบาดได้สำเร็จ และองค์การสุขภาพสัตว์โลก ได้ประกาศปิดเหตุการณ์การระบาดดังกล่าวอย่างเป็นทางการประมาณ ๙๐ วัน หลังจากการตรวจพบโรค ภายหลังเหตุการณ์ดังกล่าว บราซิลได้เจรจาปรับปรุงพิธีสารสุขอนามัยสัตว์แบบทวิภาคีกับประเทศผู้นำเข้าหลายแห่ง เพื่อให้ยอมรับแนวทาง การแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยให้มาตรการจำกัดทางการค้าถูกจำกัดอยู่เฉพาะพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ แทนที่จะขยายไปทั้งประเทศ การระบาดในปัจจุบันจึงถือเป็น บททดสอบสำคัญครั้งแรก ของข้อตกลงเหล่านี้นับตั้งแต่มีการบังคับใช้ โดยตลาดนำเข้ารายใหญ่หลายแห่งยังคงอนุญาตให้นำเข้าสัตว์ปีกจากพื้นที่อื่นของบราซิลที่ไม่ได้รับผลกระทบ แม้ว่าจะมีการยืนยันการระบาดในรัฐ ซานตากาตารีนา แล้วก็ตาม ดังนั้น จำนวนการระบาดของโรคนิวคาสเซิลที่ได้รับการยืนยันในครั้งนี้ยังคงอยู่ที่ ๔ แห่ง ในรัฐซานตากาตารีนา โดยการตรวจพบเชื้อในนกพิราบถือเป็นเหตุการณ์แยกต่างหากและไม่ส่งผลต่อสถานะการระบาดที่รายงานต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลก

เอกสารอ้างอิง

Azevedo D. 2026. Brazil confirms 3 more Newcastle disease outbreaks. [Internet]. [Cited 2026 Nov 9]. Available from: https://www.foodagribusiness.world/poultry/brazil-confirms-3-more-newcastle-disease-outbreaks

ภาพที่ ๑ การระบาดของโรคนิวคาสเซิลล่าสุดในบราซิลเริ่มต้นจากการตรวจพบโรคในฟาร์มไก่งวงแห่งหนึ่งในรัฐซานตากาตารีนา (แหล่งภาพ CNA)

ยุโรปผวา! ไก่บราซิลทะลักเอเวคจี้อียูเร่งรับมือ

 เนื้อไก่จากบราซิลที่ส่งออกไปยังสหภาพยุโรป เพิ่มขึ้นอย่างมากในปี พ.ศ. ๒๕๖๙ ส่งผลให้ สมาคมสัตว์ปีกยุโรป หรือเอเวค เรียกร้องให้สหภาพยุโรปเพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมการนำเข้า และเลื่อนการลงมติตามแผนเกี่ยวกับการอนุญาตให้บราซิลส่งออกผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกเข้าสู่ตลาดยุโรปออกไปก่อน

บราซิลส่งออกเนื้อสัตว์ปีกไปยังสหภาพยุโรปประมาณ ๓๑๒,๐๐๐ ตัน ในช่วง ๙ เดือนแรกของปี พ.ศ. ๒๕๖๙ เพิ่มขึ้นร้อยละ ๓๔ เมื่อเทียบกับปริมาณ ๒๓๓,๐๐๐ ตันที่ส่งออกตลอดทั้งปี พ.ศ. ๒๕๖๘ นอกจากนี้ ข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรปยังระบุว่า การนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกจากบราซิลของสหภาพยุโรปในช่วงครึ่งแรกของปี พ.ศ. ๒๕๖๙ เพิ่มขึ้นร้อยละ ๔๔ เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า เอเวคระบุว่า การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของการนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกจากบราซิลได้ก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับการปฏิบัติตามกฎระเบียบของสหภาพยุโรปด้านการใช้ยาต้านจุลชีพ และเรียกร้องให้คณะกรรมาธิการยุโรปขอหลักประกันเพิ่มเติมที่ได้รับการตรวจสอบและรับรองอย่างเป็นอิสระ ก่อนที่จะคืนสิทธิการอนุญาตให้บราซิลส่งออกเนื้อสัตว์ปีกเข้าสู่สหภาพยุโรปอีกครั้ง

กังวลการเร่งส่งออกก่อนเส้นตายกฎยาต้านจุลชีพ

บราซิลส่งออกเนื้อไก่ไปยังสหภาพยุโรปเฉพาะในเดือนกันยายนเพียงเดือนเดียวถึง ๔๓,๕๐๐ ตัน โดยเอเวคระบุว่า สินค้าที่ได้รับใบรับรองสุขภาพก่อนวันที่ ๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ซึ่งเป็นวันครบกำหนดตามกฎระเบียบใหม่ ยังสามารถนำเข้าสู่สหภาพยุโรปได้อย่างถูกกฎหมาย อย่างไรก็ตาม สมาคมฯ ตั้งข้อสังเกตถึงปริมาณการส่งออกจำนวนมากผิดปกติก่อนถึงเส้นตายดังกล่าว แม้ว่าสินค้าล็อตเหล่านี้ยังคงต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอาหารของสหภาพยุโรป และไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของผู้บริโภค แต่เอเวคเห็นว่าเนื้อสัตว์ปีกดังกล่าว ไม่สอดคล้องกับข้อกำหนดใหม่ของสหภาพยุโรปเกี่ยวกับการนำเข้าผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาต้านจุลชีพ

 ข้อสงสัยต่อความน่าเชื่อถือของการรับรองการปฏิบัติตามข้อกำหนดของบราซิล

 

คณะกรรมาธิการยุโรปได้บรรจุวาระการปรับปรุงรายชื่อประเทศที่ได้รับอนุญาตให้ส่งออกเข้าสู่สหภาพยุโรป เพื่อลงมติในการประชุมวันที่ ๑๖ ถึง ๑๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๙ อาจเปิดทางให้บราซิลกลับมาได้รับอนุญาตให้ส่งออกเนื้อสัตว์ปีกเข้าสู่ตลาดสหภาพยุโรปอีกครั้ง แม้ว่าการตรวจประเมินของคณะกรรมาธิการยุโรปจะสรุปว่าระบบควบคุมของบราซิลสามารถให้หลักประกันตามที่กำหนดได้ แต่ เอเวคยังคงตั้งคำถามว่ามาตรการควบคุมดังกล่าวมีประสิทธิภาพเพียงพอในการปฏิบัติจริงหรือไม่ สมาคมฯ ระบุว่ายังจำเป็นต้องมีหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อยืนยันว่ามีการปฏิบัติตามข้อกำหนดตลอดช่วงอายุการเลี้ยงของสัตว์ปีก โดยเฉพาะหลักประกันที่ผ่านการตรวจสอบจากหน่วยงานอิสระในประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ การสุ่มตรวจตัวอย่างอาหารสัตว์ การตรวจสอบสถานที่ฟักไข่ การแยกสายการผลิตสัตว์ปีกที่มีจุดหมายส่งออกไปยังสหภาพยุโรปออกจากการผลิตประเภทอื่นอย่างมีประสิทธิภาพ เอเวคจึงเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปขอให้คณะกรรมาธิการยุโรป เลื่อนการลงมติดังกล่าวออกไป จนกว่าจะมีการนำเสนอหลักฐานเพิ่มเติมตามที่ร้องขอ

มาตรการที่เสนอเพื่อปกป้องผู้ผลิตสัตว์ปีกของสหภาพยุโรป

นอกเหนือจากประเด็นการปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านการใช้ยาต้านจุลชีพแล้ว เอเวคยังเรียกร้องให้มีมาตรการเชิงนโยบาย ๔ ประการ เพื่อรับมือกับแรงกดดันด้านการแข่งขันจากการนำเข้าที่เพิ่มขึ้น ได้แก่

๑. บังคับแสดงแหล่งกำเนิดสินค้า กำหนดให้มีการระบุแหล่งกำเนิดเนื้อสัตว์ปีกอย่างชัดเจนว่าเป็นผลิตภัณฑ์จากสหภาพยุโรป หรือจากนอกสหภาพยุโรป สำหรับเนื้อสัตว์ปีกที่ใช้ในอาหารแปรรูปและธุรกิจจัดเลี้ยง เพื่อให้ผู้บริโภคทราบว่าเนื้อไก่ที่ซื้อหรือรับประทานมาจากที่ใด

๒. ให้สหภาพยุโรปควบคุมโควตาภาษีนำเข้า โอนอำนาจการบริหารจัดการโควตาภาษีนำเข้าเนื้อสัตว์ปีกกลับมาอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสหภาพยุโรป เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศผู้ส่งออกเป็นผู้กำหนดว่าผู้ประกอบการรายใดจะได้รับสิทธิประโยชน์จากโควตาดังกล่าว

๓. ใช้มาตรการปกป้องภายใต้ความตกลง อียู-เมอร์โกซูร์ เปิดเผยข้อมูลปริมาณและราคานำเข้าที่ได้รับสิทธิพิเศษทางการค้า และประเมินว่ามีเหตุเพียงพอที่จะเปิดการสอบสวนเพื่อใช้มาตรการปกป้องทางการค้าหรือไม่

๔. ไม่ให้สิทธิประโยชน์เพิ่มเติมแก่ไทย ปฏิเสธการให้สิทธิพิเศษเพิ่มเติมในการเข้าถึงตลาดสหภาพยุโรปแก่ประเทศไทย ตราบใดที่ข้อบกพร่องด้านระบบการตรวจสอบย้อนกลับ และการรับรองมาตรฐาน ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปเคยระบุไว้ ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างสมบูรณ์

ผู้ผลิตสัตว์ปีกยุโรปเผชิญความเสียเปรียบด้านต้นทุนเพิ่มขึ้น

ข้อเรียกร้องดังกล่าวมีขึ้นในขณะที่ เอเวคเตรียมเผยแพร่ผลการศึกษาฉบับใหม่เกี่ยวกับขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมสัตว์ปีกสหภาพยุโรป ในการสัมมนาออนไลน์ วันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ตามข้อมูลของเอเวค ผลการศึกษาพบว่า ความเสียเปรียบด้านต้นทุนของผู้ผลิตสัตว์ปีกในสหภาพยุโรปหลังการชำแหละ เมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งทั้ง ๕ ประเทศ ได้แก่ บราซิล ไทย ยูเครน อาร์เจนตินา และสหรัฐอเมริกา มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในปี พ.ศ. ๒๕๖๗ ต้นทุนการผลิตของประเทศคู่แข่งเหล่านี้ต่ำกว่าค่าอ้างอิงของสหภาพยุโรประหว่างร้อยละ ๒๘ ถึง ๔๔% ขณะที่ในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ ช่องว่างดังกล่าวอยู่ที่เพียง ๑๔ ถึง ๒๖% เท่านั้น นอกจากนี้ การศึกษายังระบุว่ามีกฎหมายและกฎระเบียบของสหภาพยุโรปจำนวน ๕๒ ฉบับ ที่อาจส่งผลเพิ่มต้นทุนตลอดห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมสัตว์ปีก

เอเวค จึงเรียกร้องให้ผู้กำหนดนโยบายของสหภาพยุโรปหลีกเลี่ยงการกำหนดภาระหรือข้อบังคับเพิ่มเติมแก่ผู้ผลิตในยุโรป จนกว่าจะมั่นใจได้ว่าประเทศผู้ส่งออกที่จำหน่ายสินค้าเข้าสู่ตลาดยุโรปมีมาตรฐานที่เทียบเท่าและมีการบังคับใช้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยชี้ให้เห็นเป็นพิเศษถึง กฎระเบียบป้องกันการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป ซึ่งจะส่งผลต่อวัตถุดิบอาหารสัตว์ เช่น ถั่วเหลือง และข้อเสนอด้านสวัสดิภาพสัตว์ฉบับใหม่ ที่สหภาพยุโรปกำลังอยู่ระหว่างการจัดทำ ซึ่งทั้งสองมาตรการอาจทำให้ต้นทุนการผลิตของผู้เลี้ยงสัตว์ปีกในสหภาพยุโรปเพิ่มสูงขึ้นอีกในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

Kinsley N. 2026. AVEC calls for EU action as Brazilian poultry imports surge. [Internet]. [Cited 2026 Nov 10]. Available from: https://www.foodagribusiness.world/poultry/avec-calls-for-eu-action-as-brazilian-poultry-imports-surge

ภาพที่ ๑ ผู้ประกอบการแปรรูปเนื้อสัตว์ปีกในยุโรปกำลังเผชิญแรงกดดันด้านการแข่งขันมากขึ้น หลังการส่งออกเนื้อไก่จากบราซิลเข้าสู่สหภาพยุโรปขยายตัวต่อเนื่อง (แหล่งภาพ Park Pasveer)

บราซิลชูข้อดีข้อตกลงแบ่งเขตโรค ช่วยรักษาการค้าระหว่างประเทศ

 กระทรวงเกษตรของบราซิลเผยให้เห็นว่าข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค หรือรีเจียนัลไลเซชั่น มีส่วนสำคัญในการปกป้องการส่งออกเนื้อไก่และรักษารายได้ของภาคอุตสาหกรรมปีกสัตว์ ท่ามกลางความท้าทายจากการระบาดของโรคสัตว์

กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์ของบราซิล ได้เน้นย้ำถึงประโยชน์ของข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค และบทบาทสำคัญในการลดผลกระทบต่อการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะจากกรณีการระบาดของโรคนิวคาสเซิลเมื่อไม่นานมานี้และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อการส่งออกเนื้อสัตว์ปีก การที่ประเทศคู่ค้าให้การยอมรับหลักการแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยลดผลกระทบทางการค้าจากเหตุการณ์ด้านสุขภาพสัตว์ เนื่องจากมาตรการจำกัดการส่งออกจะถูกบังคับใช้เฉพาะในพื้นที่ที่เกิดการระบาดของโรคเท่านั้น ไม่ใช่ทั้งประเทศ แนวทางนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับประเทศที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ และสามารถจำกัดการระบาดให้อยู่ในพื้นที่เฉพาะได้ ช่วยให้พื้นที่ปลอดโรคยังคงดำเนินการส่งออกต่อไปได้ตามปกติ

การเจรจาในอดีตเริ่มเห็นผล

กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์ของบราซิล ระบุว่า ภายหลังการพบการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในปี พ.ศ.๒๕๖๗ ที่รัฐรีโอกรันดีดูซูล ได้เร่งการเจรจากับประเทศคู่ค้าเพื่อให้มาตรการจำกัดทางการค้าถูกบังคับใช้เฉพาะในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบเท่านั้น โดยยึดหลักการแบ่งเขตควบคุมโรค ตามแนวทางขององค์การสุขภาพสัตว์โลก เพื่อคุ้มครองการค้าและลดผลกระทบต่อการส่งออก แนวทางดังกล่าวช่วยให้การระงับการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากบราซิลไม่จำเป็นต้องครอบคลุมทั้งประเทศ แต่สามารถจำกัดเฉพาะพื้นที่ที่เกิดการระบาด ส่งผลให้พื้นที่ปลอดโรคยังคงดำเนินการผลิตและส่งออกได้ตามปกติ ช่วยรักษาความต่อเนื่องของการค้าและลดความเสียหายทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมสัตว์ปีก

ประโยชน์ของแนวทางการแบ่งเขตควบคุมโรค ได้ปรากฏชัดจากการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในปีนี้ โดยแตกต่างจากเหตุการณ์ในปี พ.ศ.๒๕๖๗ ที่ประเทศคู่ค้าของบราซิลใช้มาตรการระงับการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากทั้งประเทศ ขณะที่ในปีนี้ ประเทศคู่ค้าส่วนใหญ่เลือกจำกัดมาตรการเฉพาะพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ ทำให้การส่งออกจากพื้นที่อื่นของประเทศยังสามารถดำเนินต่อไปได้ กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์ของบราซิล ยกกรณีการค้ากับจีนเป็นตัวอย่างสำคัญ โดยระบุว่า เมื่อเกิดการระบาดในปี พ.ศ.๒๕๖๗ จีนได้ระงับการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งประเทศ แต่ในการระบาดครั้งล่าสุดปีนี้ จีนจำกัดมาตรการเฉพาะรัฐซานตากาตารีนา เท่านั้น แนวทางดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิผลของข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยลดผลกระทบต่อการค้า รักษาความต่อเนื่องของการส่งออก และลดความเสียหายทางเศรษฐกิจที่อาจเกิดขึ้นจากการระบาดของโรคสัตว์

จากการศึกษาข้อมูลการส่งออกของบราซิลในปี พ.ศ.๒๕๖๘ พบว่า การที่ประเทศคู่ค้ายอมรับหลักการแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยป้องกันความสูญเสียทางการค้าได้ราว ๓๓,๔๐๐ ล้านบาทต่อปี  การประเมินดังกล่าว อ้างอิงจากสถานการณ์สมมติที่ประเทศคู่ค้าจะใช้มาตรการจำกัดการค้าในปีนี้ในระดับเดียวกับที่ใช้ในปี พ.ศ.๒๕๖๗ และเปรียบเทียบกับมาตรการที่ถูกนำมาใช้จริงภายหลังการเจรจาระหว่างประเทศ

ตลาดที่สามารถลดผลกระทบทางเศรษฐกิจได้มากที่สุด ได้แก่

·      จีน หลีกเลี่ยงความสูญเสียได้ราว ๑๖,๙๘๐ ล้านบาท

·      ซาอุดีอาระเบีย หลีกเลี่ยงความสูญเสียได้ราว ๑๐,๒๕๕ ล้านบาท

·      อาร์เจนตินา หลีกเลี่ยงความสูญเสียได้ราว ๑,๙๙๕ ล้านบาท

สำหรับการระบาดของโรคนิวคาสเซิลครั้งล่าสุด ประเทศคู่ค้าส่วนใหญ่ของบราซิลได้ระงับการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกเฉพาะจากพื้นที่ที่อยู่ภายใต้มาตรการควบคุมโรคเท่านั้น ขณะที่บางประเทศขยายขอบเขตการระงับไปทั้งรัฐ ซานตากาตารีนา และมีเพียง ๓ ประเทศ เท่านั้นที่ยังคงระงับการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากทั้งประเทศบราซิล อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ยังมีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง โดย เม็กซิโก เดิมเป็นหนึ่งในประเทศที่สั่งห้ามนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากทั่วทั้งบราซิล ได้ปรับมาตรการใหม่ให้เหลือเพียงการปฏิเสธสินค้าที่มาจากรัฐ ซานตากาตารีนา เท่านั้น แนวทางดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าการยอมรับหลักการ การแบ่งเขตควบคุมโรค หรือรีเจียนัลไลเซชั่น ช่วยลดผลกระทบทางการค้า รักษาความต่อเนื่องของการส่งออก และปกป้องรายได้ของอุตสาหกรรมสัตว์ปีกได้อย่างมีนัยสำคัญ แม้จะเกิดการระบาดของโรคในบางพื้นที่ของประเทศก็ตาม

เอกสารอ้างอิง

Clements M. 2026. Brazil highlights the benefits of regionalization agreements. [Internet]. [Cited 2026 Nov 5]. Available from: https://www.wattagnet.com/business-markets/international-trade/news/16424279/brazil-highlights-the-benefits-of-regionalization-agreements

ภาพที่ ๑ บราซิลใช้หลักการ การแบ่งเขตควบคุมโรค หรือรีเจียนัลไลเซชั่น จำกัดมาตรการห้ามนำเข้าเฉพาะพื้นที่ที่เกิดโรค แทนการระงับการค้าทั้งประเทศ ช่วยให้พื้นที่ปลอดโรคยังส่งออกได้ตามปกติ  (แหล่งภาพ Peggy_Marco | Pixabay)

ชุดตรวจ “แซลโมเนลลาอันตราย” สกัดความเสี่ยงเนื้อไก่สู่ผู้บริโภค

 บริษัทพาโทเจนดีเอ็กซ์และ หน่วยงานวิจัยการเกษตร สังกัดกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา ได้ลงนามในข้อตกลงระยะเวลา ๕ ปี เพื่อเพิ่มยีนเป้าหมาย จำนวน ๗ เป้าหมายเข้าไปในเทคโนโลยีไมโครอาร์เรย์ของบริษัท

บริษัทพาโทเจนดีเอ็กซ์และ หน่วยงานวิจัยการเกษตรของกระทรวงเกษตรสหรัฐฯ ได้ทำข้อตกลงความร่วมมือวิจัยระยะเวลา ๕ ปี เพื่อพัฒนาการทดสอบที่สามารถแยกแยะสายพันธุ์ แซลโมเนลลา มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อโรคในคน จากสายพันธุ์ที่มีความเกี่ยวข้องกับการเจ็บป่วยในคนน้อยกว่า ซึ่งพบในเนื้อสัตว์ปีกและผลิตภัณฑ์อาหารอื่นๆ ภายใต้ข้อตกลงความร่วมมือด้านการวิจัยและพัฒนานั้น พาโทเจนดีเอ็กซ์  และนักวิทยาศาสตร์จาก ศูนย์วิจัยสัตว์เพื่อการผลิตเนื้อแห่งสหรัฐอเมริกา สังกัดหน่วยงานวิจัยการเกษตร จะร่วมกันเพิ่ม ยีนเป้าหมายของ แซลโมเนลลา จำนวน ๗ ยีน ที่ค้นพบจากงานวิจัยของหน่วยงานวิจัยการเกษตรเข้าไปในชุดตรวจระดับโมเลกุล ชุดตรวจระดับโมเลกุลซีโรเอ็กซ์ของบริษัท

ตามข้อมูลของบริษัท ยีนเป้าหมายดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องในระดับที่แตกต่างกันกับซีโรไทป์ ของ แซลโมเนลลา ที่เชื่อมโยงกับการเกิดโรคชนิดลุกลาม และการเจ็บป่วยในมนุษย์ โครงการวิจัยนี้จะประเมินประสิทธิภาพของชุดตรวจในตัวอย่างจาก ไก่และไก่งวง รวมถึง สุกรและโค ปัจจุบัน ซีโรเอ็กซ์สามารถจำแนกซีโรไทป์ของแซลโมเนลลา ได้ ๑๖ ซีโรไทป์ ได้แก่ เอนเทอริดิทิส, ไทฟิมูเรียม, นิวพอร์ต, จาเวียนา, ไฮเดลเบิร์ก, มึนเชน, เซนต์พอล, มอนเตวิเดโอ, อินแฟนทิส, บรานเดอรัป, โอราเนียนเบิร์ก และทอมป์สัน เป็นต้น เทคโนโลยีไมโครอาร์เรย์ ดังกล่าวได้รับการพัฒนาขึ้นครั้งแรกสำหรับ อุตสาหกรรมกัญชา ก่อนที่จะถูกนำมาประยุกต์ใช้ด้านความปลอดภัยอาหารและการตรวจเชื้อก่อโรค

ก้าวข้ามการตรวจแบบ “พบหรือไม่พบ”

การตรวจความปลอดภัยอาหารแบบดั้งเดิมโดยทั่วไปสามารถบอกได้เพียงว่า พบหรือไม่พบแซลโมเนลลา เท่านั้น ภายใต้ข้อตกลง ความร่วมมือวิจัยและพัฒนา นักวิจัยจะศึกษาข้อมูลในอีกระดับหนึ่ง นั่นคือ การตรวจสอบว่าเชื้อซัลโมเนลลาที่ตรวจพบนั้นมียีนบ่งชี้ทางพันธุกรรม ที่ในอดีตมีความเชื่อมโยงกับการก่อโรคในมนุษย์หรือไม่ เป้าหมายของโครงการคือการประเมินความเป็นไปได้และประโยชน์ของการพัฒนาชุดตรวจที่ขยายขีดความสามารถมากขึ้น เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับเชื้อ แซลโมเนลลา ที่พบในตัวอย่างอาหารได้อย่างละเอียดกว่าการระบุเพียงการมีอยู่ของเชื้อ เชื้อแซลโมเนลลา เป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่สุดของโรคที่เกิดจากอาหารเป็นพิษในมนุษย์ โดยปัจจุบันมีการค้นพบซีโรไทป์แล้วมากกว่า ๒,๖๐๐ ซีโรไทป์ ทำให้การระบุซีโรไทป์ที่แท้จริงของเชื้อแต่ละชนิดเป็นความท้าทายทางห้องปฏิบัติการ

“ความร่วมมือนี้ถือเป็นก้าวสำคัญในการมอบข้อมูลเชิงลึกที่สามารถนำไปใช้ตัดสินใจได้จริงเกี่ยวกับเชื้อซัลโมเนลลาที่ตรวจพบให้แก่ภาคอุตสาหกรรมอาหารและเนื้อสัตว์” มิลาน พาเทล ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ร่วมก่อตั้งบริษัทพาโทเจนดีเอ็กซ์ กล่าว “โอกาสที่แท้จริงไม่ได้อยู่เพียงการตรวจพบเชื้อแซลโมเนลลาได้รวดเร็วขึ้นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการทำความเข้าใจให้ดีขึ้นว่าเชื้อที่ตรวจพบนั้นคืออะไร และมีลักษณะอย่างไร” พาเทลกล่าวเสริมว่า หากสามารถระบุยีนบ่งชี้ทางพันธุกรรม เหล่านี้ได้อย่างน่าเชื่อถือ อุตสาหกรรมสัตว์ปีกจะมีเครื่องมือเพิ่มเติมสำหรับการตัดสินใจด้านการจัดการผลิตภัณฑ์ การควบคุมกระบวนการผลิต และการเลือกใช้มาตรการแทรกแซงหรือควบคุมความเสี่ยงที่เหมาะสม ซึ่งอาจช่วยลดจำนวนการเจ็บป่วยในมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับเชื้อแซลโมเนลลาได้ในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

Doughman E. 2026. Salmonella research aims to flag riskier poultry strains. [Internet]. [Cited 2026 Oct 20]. Available from: https://www.wattagnet.com/broilers-turkeys/food-safety/news/15837865/salmonella-research-aims-to-flag-riskier-poultry-strains

ภาพที่ ๑ พาโทเจนดีเอ็กซ์และหน่วยงานวิจัยการเกษตรของสหรัฐฯ ร่วมพัฒนาชุดตรวจซีโรเอ็กซ์ โดยเพิ่มยีนเป้าหมายของเชื้อแซลโมเนลลา ๗ ยีน เพื่อช่วยจำแนกสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงก่อโรคในมนุษย์ได้แม่นยำยิ่งขึ้น (แหล่งภาพ y Festa I Shutterstock.com)

สหรัฐฯ พบผู้เสียชีวิตรายแรกจากไข้หวัดนกหลังติดเชื้อจากโคป่วย

ชาวเมืองยากิมา รัฐวอชิงตัน ที่เสียชีวิตรายนี้ มีโรคประจำตัวอยู่ก่อนแล้ว ตามการเปิดเผยของ สำนักงานสาธารณสุขเขตยากิมา

ชาวรัฐวอชิงตันรายหนึ่งเสียชีวิตหลังติดเชื้อไวรัสไข้หวัดนกเอช ๕ เอ็น ๑ จากการสัมผัสในฟาร์มโคนมที่พบโคติดเชื้อ ผู้เสียชีวิตเป็นชาวเมืองในเขตยากิมา รัฐวอชิงตัน และมีโรคประจำตัวอยู่ก่อนแล้ว ตามข้อมูลจากสำนักงานสาธารณสุขเขตยากิมา นอกจากนี้ สำนักงานสาธารณสุขเขตยากิมายังรายงานการยืนยัน ผู้ป่วยไข้หวัดนกในคนรายที่ ๓ ของเขตยากิมา โดยผู้ป่วยรายดังกล่าวได้รับเชื้อหลังสัมผัสโคนมที่ติดเชื้อในฟาร์มแห่งหนึ่งในเขตยากิมา อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยรายนี้มีอาการไม่รุนแรง และไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

สำนักงานสาธารณสุขเขตยากิมา กำลังประสานงานกับหน่วยงานสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง เพื่อระบุตัวและติดต่อผู้ที่อาจเคยสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยรายดังกล่าว พร้อมติดตามเฝ้าระวังอาการป่วย สำนักงานฯ ระบุว่า ความเสี่ยงของการติดเชื้อไข้หวัดนกในประชาชนทั่วไปยังคงอยู่ในระดับต่ำ อย่างไรก็ตาม กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงกว่า ได้แก่ คนงานฟาร์มโคนม และผู้ที่มีการสัมผัสใกล้ชิดหรือเป็นเวลานานกับสัตว์ที่ติดเชื้อ หรือสภาพแวดล้อมที่ปนเปื้อนไวรัส การแพร่เชื้อไข้หวัดนกจากคนสู่คนนั้นพบได้น้อยมาก และยังไม่เคยมีการบันทึกการแพร่เชื้อในลักษณะดังกล่าวในสหรัฐอเมริกา เจ้าหน้าที่สาธารณสุขยังคงติดตามเฝ้าระวังอาการของผู้ที่มีประวัติสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง เขตยากิมารายงานผู้ติดเชื้อไวรัสรายแรกของเขตเมื่อวันที่ ๑๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ และพบผู้ติดเชื้อรายที่สองเมื่อวันที่ ๓๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ขณะที่มีการตรวจพบโรคไข้หวัดนกชนิดก่อโรครุนแรงสูง ในโคนมของเขตเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ ๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ผู้ป่วยติดเชื้อในคนทั้ง ๓ ราย ล้วนมีประวัติสัมผัสกับโคที่ติดเชื้อ

เมื่อวันที่ ๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๙ รัฐอินเดียนากลายเป็นรัฐที่ ๒๑ ของสหรัฐอเมริกาที่รายงานการพบเชื้อไข้หวัดนกชนิดรุนแรงในโค นับตั้งแต่เริ่มการระบาดในเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ โดยคณะกรรมการสุขภาพสัตว์แห่งรัฐอินเดียนา เปิดเผยว่า ตรวจพบเชื้อไวรัสดังกล่าวในฝูงโคนม ๒ แห่งในเขตนิวตัน ช่วงปลายเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๗

เอกสารอ้างอิง

Reus A. 2026. Washington resident dies after contracting HPAI from infected cattle. [Internet]. [Cited 2026 Oct 28]. Available from: https://www.wattagnet.com/poultry-meat/diseases-health/avian-influenza/news/16050265/cambodia-india-taiwan-confirm-new-avian-flu-outbreaks-in-poultry

ภาพที่ ๑ สหรัฐฯ รายงานผู้เสียชีวิตจากไข้หวัดนก H5N1 หลังสัมผัสโคติดเชื้อในฟาร์มโคนมที่รัฐวอชิงตัน โดยผู้เสียชีวิตมีโรคประจำตัว ขณะที่ผู้ป่วยรายอื่นที่ติดเชื้อจากโคยังมีอาการไม่รุนแรง (แหล่งภาพ tashatuvango | BigStock.com)

จับตาอีกครั้ง! หวัดนกระบาดในกัมพูชา อินเดีย ไต้หวัน

กัมพูชา อินเดีย และไต้หวัน เป็นเพียงสามประเทศในเอเชียที่ยืนยันการระบาดของโรคไข้หวัดนกความรุนแรงสูงในสัตว์ปีกระหว่างเดือนตุลาคม

ในช่วงเดือนที่ผ่านมา สถานการณ์การระบาดของโรคไข้หวัดนกชนิดก่อโรครุนแรง ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกยังคงอยู่ในระดับค่อนข้างสงบโดยรวม อย่างไรก็ตาม มีรายงานพบฝูงสัตว์ปีกที่ให้ผลบวกต่อไวรัสสายพันธุ์ เอช ๕ เอ็น ๑ เพิ่มขึ้นอีกประเทศละ ๑ ครั้งใน กัมพูชา และ ไต้หวัน ขณะเดียวกันก็มีการบันทึกการพบเชื้อในสัตว์ป่าเพิ่มเติมอย่างเป็นทางการใน ออสเตรเลีย และ สาธารณรัฐประชาชนจีน ด้วยเช่นกัน ในช่วงสัปดาห์ที่สามของเดือนกันยายน ไก่พื้นเมืองจำนวน ๓ ตัวในฟาร์มแห่งหนึ่งในเขตเมืองเถาหยวน ของไต้หวันตรวจพบเชื้อไวรัสดังกล่าว ตามรายงานอย่างเป็นทางการที่แจ้งต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลก เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อ สัตว์ปีกทั้งหมดจำนวน ๒,๖๑๖ ตัวถูกกำจัด และมีการทำความสะอาดพร้อมฆ่าเชื้อสถานที่อย่างละเอียด นับเป็นการระบาดครั้งที่สองของไต้หวันที่เกี่ยวข้องกับไวรัสสายพันธุ์ย่อย นี้นับตั้งแต่ต้นเดือนสิงหาคม โดยกรณีก่อนหน้านี้พบในไก่พื้นเมืองเช่นกัน แต่ตรวจพบที่โรงฆ่าสัตว์ในกรุงไทเป ในช่วงเดือนมกราคมถึงมิถุนายนปี พ.ศ.๒๕๖๙ มีการตรวจพบไวรัสสายพันธุ์เดียวกันนี้ในสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ของไต้หวันรวม ๒๑ แห่ง และในฝูงสัตว์ปีกหลังบ้านอีก ๑ แห่ง โดยพบการระบาดในพื้นที่ ๙ มณฑลและเขตปกครองของประเทศ

               ส่วนในกัมพูชา สัตว์ปีกจำนวน ๔ ตัวตรวจพบเชื้อไข้หวัดนกชนิดรุนแรง สายพันธุ์เอช ๕ เอ็น ๑ในช่วงปลายเดือนกันยายน ตามรายงานที่หน่วยงานสัตวแพทย์ของประเทศแจ้งต่อ องค์การสุขภาพสัตว์โลก การสอบสวนโรคในสัตว์ปีกเริ่มขึ้นหลังจากมีการยืนยันผู้ป่วยมนุษย์รายหนึ่งในจังหวัดอุดรมีชัย ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ พื้นที่ดังกล่าวอยู่ห่างจากชายแดนไทยไม่เกิน ๑๐ กิโลเมตร ต่อมา หน่วยงานของกัมพูชาได้รายงานต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลก ว่าสถานการณ์การระบาดดังกล่าวได้รับการ "ควบคุมและยุติแล้ว" โดยไม่พบรายงานผู้ป่วยหรือการระบาดเพิ่มเติมอีก

สถานการณ์ HPAI ในประเทศอื่น ๆ ของเอเชีย

ฟิลิปปินส์ สำนักงานอุตสาหกรรมสัตว์ ภายใต้กระทรวงเกษตรฟิลิปปินส์ รายงานว่าในช่วง ๒ เดือนที่ผ่านมาไม่พบการระบาดใหม่ของโรคไข้หวัดนกความรุนแรงสูงในสัตว์ปีก จากรายงานล่าสุดเมื่อวันที่ ๑๖ ตุลาคม สถานการณ์โรคไข้หวัดนกความรุนแรงสูงชนิดเอช ๕ เอ็น ๑ ยังคงถูกจัดอยู่ในสถานะ "ยังมีการระบาดอยู่" ในฟาร์มไก่และ/หรือเป็ดจำนวน ๑๘ ฟาร์ม ทั้งหมดตั้งอยู่ในเทศบาลแห่งเดียวบนเกาะลูซอน

เนปาล เมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา หน่วยงานด้านสุขภาพสัตว์ของเนปาลได้แจ้งต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลกการระบาดล่าสุดของไข้หวัดนกความรุนแรงสูงในสัตว์ปีกได้รับการควบคุมและยุติลงแล้ว ก่อนหน้านี้ ตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ.๒๕๖๙ เนปาลรายงานการระบาดในฟาร์มสัตว์ปีกรวม ๙๑ ครั้ง โดยฟาร์มที่ได้รับผลกระทายกระจายอยู่ทั่วพื้นที่ครึ่งตะวันออกของประเทศ ส่งผลให้สัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ได้รับผลกระทบโดยตรงมากกว่า ๗๓๓,๐๐๐ ตัว ในเวลาเดียวกัน เนปาลยังได้ประกาศปิดการสอบสวนการระบาดของ ไข้หวัดนกความรุนแรงสูงในนกป่าด้วย หลังจากมีนกตายรวม ๓๘ ตัวจาก ๒ พื้นที่ ใกล้กรุงกาฐมาณฑุ ตั้งแต่เดือนมีนาคมปีเดียวกัน ฟาร์มที่ได้รับผลกระทบตั้งอยู่ในรัฐอานธรประเทศทางตอนใต้ของอินเดีย โดยมีการตรวจพบเชื้อไวรัสไข้หวัดนกความรุนแรงสูงชนิดเอช ๕ เอ็น ๑ ในฟาร์มจำนวน ๔ แห่งในช่วงครึ่งแรกของปี พ.ศ. ๒๕๖๙ ตามรายงานก่อนหน้านี้ที่แจ้งต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลก

จีน เมื่อต้นเดือนนี้ ทางการจีนได้รายงานย้อนหลังต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลก ว่าสัตว์ป่าประมาณ ๑,๖๐๐ ตัว ไม่ได้ระบุชนิด ได้ตายลงตั้งแต่เดือนพฤษภาคมของปีนี้ โดยจากเหตุการณ์การตายจำนวนมากดังกล่าว มีการตรวจพบไวรัสไข้หวัดนกชนิดเอช ๕ สาเหตุของการระบาด เหตุการณ์นี้ดูเหมือนจะเกิดขึ้นบริเวณชายฝั่งทะเลสาบแห่งหนึ่งในเขตปกครองตนเองทิเบต ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศจีน

อินเดีย สื่อท้องถิ่นของอินเดียรายงานการระบาดของไข้หวัดนกความรุนแรงสูงในสัตว์ปีกช่วงสัปดาห์แรกของเดือนตุลาคม หนังสือพิมพ์นิวอินเดียนเอ็กซ์เพรซ รายงานว่ามีไก่จำนวนประมาณ ๒,๐๐๐ตัวตาย จากโรคดังกล่าวในฟาร์มแห่งหนึ่งในพื้นที่ อนันตปุระ ฟาร์มดังกล่าวเป็นฟาร์มที่เพิ่งจัดตั้งใหม่ และเพิ่งนำไก่เข้ามาเลี้ยงจากรัฐอื่นของประเทศ หลังการยืนยันการระบาด เจ้าหน้าที่ได้ดำเนินมาตรการ จำกัดการเคลื่อนย้ายสัตว์ปีกและผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกทันที ในพื้นที่โดยรอบฟาร์มที่เกิดโรค

อัปเดตสถานการณ์การระบาดในนกป่าของออสเตรเลีย

ในช่วง ๔ สัปดาห์ที่ผ่านมา มีการตรวจพบสัตว์ป่าติดเชื้อไวรัสไข้หวัดนกความรุนแรงสูง เพิ่มอีก ๔๐ ราย ตามรายงานของรัฐบาลกลางออสเตรเลีย ณ วันที่ ๒๖ ตุลาคม จำนวนผู้ติดเชื้อสะสมอยู่ที่ ๗๒๓ ราย โดยพบการยืนยันผลใน ๖ รัฐ รวมถึงดินแดน เจอร์วิสเบย์  ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งรัฐนิวเซาท์เวลส์ นับตั้งแต่เดือนมิถุนายนที่ผ่านมา การติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์เอช ๕ เอ็น ๑ ในออสเตรเลียพบมากที่สุดในนก นกนางนวลแกลบหงอนใหญ่ จำนวน ๔๕๕ ตัว นอกจากนี้ยังตรวจพบการติดเชื้อในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมป่าจำนวนเล็กน้อย ได้แก่ สุนัขจิ้งจอกแดง แมวน้ำขน แมวน้ำสิงโต ช้างทะเล และโลมา อย่างไรก็ตาม จนถึงขณะนี้ ยังไม่พบการติดเชื้อไวรัส เอช ๕ เอ็น ๑ ในสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ของออสเตรเลียแต่อย่างใด สำหรับประเทศนิวซีแลนด์ ยังไม่พบการระบาดในสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์หรือสัตว์ปีกเลี้ยงหลังบ้านเช่นกัน และจำนวนการระบาดในนกป่ายังคงอยู่ที่ ๓ เหตุการณ์ โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง ตามข้อมูลของกระทรวงอุตสาหกรรมปฐมภูมิ ณ วันที่ ๒๗ ตุลาคม

จีนพบผู้ติดเชื้อไข้หวัดนกในคนเพิ่มอีก ๒ ราย

ในช่วงเดือนที่ผ่านมา มีรายงานผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ที่มีแหล่งกำเนิดจากสัตว์ปีก ได้รับการยืนยันทางห้องปฏิบัติการเพิ่มอีก ๒ ราย ในประเทศจีน ศูนย์พิทักษ์สุขภาพ แห่งฮ่องกง รายงานว่าผู้ป่วยทั้งสองรายตรวจพบเชื้อไวรัสเอช ๙ เอ็น ๒ ในช่วงครึ่งหลังของเดือนกันยายน โดยรายงานไม่ได้ระบุแหล่งที่มาของการติดเชื้อหรืออาการปัจจุบันของผู้ป่วย ได้แก่ เด็กชายอายุ ๔ ปี จากมณฑลกุ้ยโจว และชายอายุ ๖๘ ปี จากมณฑลเหอหนาน จากกรณีล่าสุดนี้ ทำให้ในช่วง ๖ เดือนที่ผ่านมา จีนแผ่นดินใหญ่มียอดผู้ติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์ เอช ๙ เอ็น ๒ สะสมรวม ๒๒ ราย องค์การอนามัยโลก รายงานเพิ่มเติมว่า ตั้งแต่ปี ๒๐๑๕ เป็นต้นมา เขตภูมิภาคแปซิฟิกตะวันตก มีผู้ติดเชื้อไวรัส เอช ๙ เอ็น ๒  สะสมรวมทั้งสิ้น ๑๘๕ ราย และมีผู้เสียชีวิต ๒ ราย ในจำนวนนี้พบว่า จีน มีผู้ป่วย ๑๘๒ ราย กัมพูชา มีผู้ป่วย ๒ ราย และเวียดนาม มีผู้ป่วย ๑ ราย ไวรัสเอช ๙ เอ็น ๒ จัดเป็นไวรัสไข้หวัดนกที่ก่อโรคความรุนแรงต่ำในสัตว์ปีก แต่มีความสำคัญด้านสาธารณสุข เนื่องจากสามารถติดเชื้อสู่คนได้เป็นครั้งคราว และยังเป็นแหล่งยีนสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดไวรัสไข้หวัดนกสายพันธุ์ใหม่ในอนาคตอีกด้วย

เอกสารอ้างอิง

Linden J. 2026. Cambodia, India, Taiwan confirm new avian flu outbreaks in poultry. [Internet]. [Cited 2026 Oct 28]. Available from: https://www.wattagnet.com/poultry-meat/diseases-health/avian-influenza/news/16050265/cambodia-india-taiwan-confirm-new-avian-flu-outbreaks-in-poultry

ภาพที่ ๑ กัมพูชา อินเดีย และไต้หวัน ยืนยันการระบาดใหม่ของโรคไข้หวัดนกความรุนแรงสูงสายพันธุ์ เอช ๕ เอ็น ๑ ในสัตว์ปีก (แหล่งภาพ Fahroni | Bigstock)

ส่งออกไก่บราซิลสะดุด! ห้าประเทศจำกัดการนำเข้าเหตุนิวคาสเซิล

 บราซิลยืนยันการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในฟาร์มไก่งวงขนาดเล็กที่รัฐซานตากาตารีนา ส่งผลให้หลายประเทศออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิล

การระบาดของโรคนิวคาสเซิลในฟาร์มไก่งวงขนาดเล็กแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของบราซิล ส่งผลให้ ๕ ประเทศ รวมถึงจีนและเม็กซิโก ออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิล กระทบต่อการค้าของประเทศผู้ส่งออกเนื้อไก่รายใหญ่ที่สุดของโลก ในช่วงเวลาที่ความต้องการสินค้าเพิ่มสูงขึ้นจากเทศกาลวันหยุดปลายปีในซีกโลกเหนือ กระทรวงเกษตรของบราซิลยืนยันการพบโรคดังกล่าวเมื่อวันที่ ๑๘ ตุลาคม ในฟาร์มไก่งวงเชิงพาณิชย์ที่มีไก่งวงประมาณ ๖,๐๐๐ ตัว ในเมืองโนวา อิตาเบราบา ทางตะวันตกของรัฐซานตากาตารีนา โดยมีการเก็บตัวอย่างตั้งแต่วันที่ ๒๑ กันยายน และมีผลการวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการเบื้องต้นเมื่อวันที่  ๑๔ ตุลาคม ก่อนที่จะได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการในอีก ๔ วันถัดมา ภายหลังการยืนยันโรค กระทรวงฯ ได้สั่งกักกันฟาร์มดังกล่าว ระงับการเคลื่อนย้ายนกในพื้นที่ และดำเนินการเฝ้าระวังสถานประกอบการสัตว์ปีกจำนวน ๑๓๓ แห่ง ใน ๔ เขตเทศบาล ได้แก่ โนวา อิตาเบราบา, อากวัส ฟรีอัส, โคโรเนล เฟรตัส และโนวา เอเรชิม เป็นระยะเวลา ๔๒ วัน นอกจากนี้ รัฐบาลกลางบราซิลมีแผนประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสุขอนามัยสัตว์ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ และจะดำเนินการกำจัดสัตว์ปีกทั้งหมดในฟาร์ม ตลอดจนทำความสะอาดและฆ่าเชื้อสถานที่อย่างเข้มงวดเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของโรค

จีนจำกัดนำเข้าเฉพาะรัฐเดียว ขณะที่บางประเทศใช้มาตรการเข้มงวด

โรคนิวคาสเซิลเป็นโรคไวรัสที่ติดต่อได้ง่ายมากในสัตว์ปีก แม้จะไม่ก่อโรคในมนุษย์ แต่สามารถสร้างความเสียหายร้ายแรงต่อฝูงสัตว์ปีกและนำไปสู่การระงับการค้าได้ เนื่องจากหลายประเทศกำหนดให้สินค้าสัตว์ปีกนำเข้าต้องมาจากพื้นที่ปลอดโรค ประเทศจีน เป็นผู้นำเข้าสัตว์ปีกรายใหญ่ที่สุดของบราซิลในระดับประเทศ ตกลงที่จะจำกัดมาตรการห้ามนำเข้าเฉพาะจากรัฐซานตากาตารีนา แทนการห้ามนำเข้าจากทั้งประเทศ หลังการเจรจากับรัฐบาลบราซิลภายใต้ข้อตกลงการค้าระหว่างสองประเทศ กระทรวงเกษตรของบราซิลระบุว่า ประเทศชิลีและซาอุดีอาระเบียก็ได้ดำเนินมาตรการในลักษณะเดียวกัน โดยจำกัดการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกเฉพาะจากรัฐซานตากาตารีนาเท่านั้น อย่างไรก็ตาม เม็กซิโกและมาเลเซียได้ใช้มาตรการที่เข้มงวดกว่า โดยระงับการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งหมด โดยรัฐบาลเม็กซิโกชี้แจงว่าการระงับดังกล่าวเป็นมาตรการป้องกันล่วงหน้า เนื่องจากประเทศยังคงปลอดจากโรคนิวคาสเซิลและต้องการรักษาสถานะดังกล่าวไว้ ทั้งนี้ กระทรวงเกษตรบราซิลยังไม่ได้เปิดเผยว่าข้อจำกัดทางการค้าเหล่านี้จะถูกยกเลิกเมื่อใด และรายละเอียดขอบเขตของมาตรการจากจีนยังอยู่ระหว่างการสรุป โดยยังไม่ชัดเจนว่าจะครอบคลุมเฉพาะเนื้อสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ หรือรวมถึงสัตว์ปีกมีชีวิตและผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกประเภทอื่น ๆ ด้วยหรือไม่

ในช่วงถึงเดือนกันยายนของปีนี้ สำหรับประเทศจีนเป็นตลาดสำคัญนั้น ได้นำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลเกือบ ๔๒๐,๐๐๐ ตัน ระหว่างเดือนมกราคมถึงกันยายน คิดเป็นประมาณ ร้อยละ ๑๐ ของการส่งออกสัตว์ปีกทั้งหมดของบราซิล ในช่วงเวลาดังกล่าว ตามข้อมูลที่กระทรวงเกษตรบราซิลอ้างถึง นาย ริคาร์โด ซานติน ประธานสมาคมโปรตีนสัตว์แห่งบราซิล องค์กรตัวแทนอุตสาหกรรมหลักของประเทศ ได้มีส่วนร่วมในการหารือเกี่ยวกับการตีความและการบังคับใช้พิธีสารการค้าระหว่างบราซิลและจีนในกรณีการระบาดครั้งนี้ อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์นี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่บราซิลเผชิญกับโรคนิวคาสเซิล ย้อนกลับไปในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ได้มีการตรวจพบโรคนี้ในเมืองอันตา กอร์ดา รัฐรีโอกรันดีดูซูล ทางตอนใต้ของประเทศ ส่งผลให้ตลาดส่งออกประมาณ ๔๔ ประเทศ ออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิล ในครั้งนั้น จีนได้ระงับการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งประเทศ และเพิ่งยกเลิกมาตรการดังกล่าวเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ที่ผ่านมา สะท้อนให้เห็นว่า แม้การระบาดจะเกิดขึ้นในพื้นที่จำกัด แต่ผลกระทบทางการค้าสามารถยืดเยื้อได้เป็นเวลานาน ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลบราซิลจึงพยายามหลีกเลี่ยงการเกิดสถานการณ์ซ้ำรอย โดยเร่งดำเนินมาตรการควบคุมและจำกัดการระบาดให้อยู่เฉพาะในรัฐซานตากาตารีนา เพื่อให้การส่งออกสัตว์ปีกจากพื้นที่อื่นของประเทศสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างต่อเนื่อง และลดผลกระทบต่อการค้าระหว่างประเทศให้น้อยที่สุด

เหตุใดฟาร์มไก่งวงแห่งหนึ่งในบราซิลจึงมีความสำคัญไกลเกินกว่าพรมแดนของประเทศ

บราซิลส่งออกสัตว์ปีกไปยังกว่า ๑๕๐ ประเทศทั่วโลก และสามารถก้าวขึ้นเป็นผู้ส่งออกเนื้อไก่อันดับ ๑ ของโลกได้ ส่วนหนึ่งมาจากชื่อเสียงด้านการควบคุมสุขภาพสัตว์ที่เข้มงวด ดังนั้น การเกิดการระบาดของโรคนิวคาสเซิล แม้จะจำกัดอยู่เพียงฟาร์มขนาดเล็กแห่งเดียว ก็ยังได้รับความสนใจอย่างมากจากประเทศผู้นำเข้า ประเทศต่าง ๆ มักให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับสถานะปลอดโรคของประเทศผู้ส่งออก เพราะโรคสัตว์ปีกสามารถส่งผลต่อความปลอดภัยทางการค้าและความมั่นคงด้านอาหารได้โดยตรง ขณะนี้ผู้ซื้อในภูมิภาคตะวันออกกลาง เอเชียตะวันออก และลาตินอเมริกา ซึ่งพึ่งพาเนื้อไก่และเนื้อไก่งวงจากบราซิลที่มีราคาสามารถแข่งขันได้ กำลังจับตาสถานการณ์อย่างใกล้ชิด ว่าจะมีประเทศอื่น ๆ ดำเนินมาตรการเช่นเดียวกับเม็กซิโกและมาเลเซียที่ระงับการนำเข้าจากบราซิลทั้งประเทศ หรือจะเลือกแนวทางที่จำกัดผลกระทบเฉพาะพื้นที่เหมือนจีน หากมีประเทศจำนวนมากขึ้นเลือกใช้มาตรการห้ามนำเข้าจากบราซิลทั้งประเทศ อาจส่งผลให้ปริมาณสัตว์ปีกในตลาดโลกลดลงอย่างมีนัยสำคัญ และทำให้ภาวะตึงตัวด้านอุปทานรุนแรงขึ้น ในช่วงปลายปีซึ่งเป็นฤดูกาลที่ความต้องการบริโภคเนื้อสัตว์ปีกทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้นจากเทศกาลสำคัญต่าง ๆ

เอกสารอ้างอิง

Brazil Agriculture News. 2026. Brazil Poultry Exports Hit as Five Countries Restrict Imports Over Newcastle Disease. [Internet]. [Cited 2026 Oct 26]. Available from: https://www.global-agriculture.com/animal-health-welfare/brazil-poultry-exports-hit-as-five-countries-restrict-imports-over-newcastle-disease/

ภาพที่ ๑ การระบาดของโรคนิวคาสเซิลในฟาร์มไก่งวงขนาดเล็กแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของบราซิล  (แหล่งภาพ Brazil Agriculture News, 2026.)