เทคโนโลยีกล้องอัจฉริยะเผยผลกระทบความร้อนและอายุต่อไก่เนื้อ

 งานวิจัยใหม่ที่ใช้เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์วิชั่น ขั้นสูงได้เปิดเผยข้อมูลเชิงลึกชุดใหม่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของไก่เนื้อตลอดช่วงการเลี้ยงผลิต ช่วยให้ผู้ผลิตไก่เนื้อมีเครื่องมือใหม่ในการติดตามสวัสดิภาพ ตรวจพบปัญหาได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และจัดการความเครียดจากความร้อนได้

นักวิจัยได้ติดตามไก่เนื้อรอส ๓๐๘ จำนวน ๑,๑๒๐ ตัว ตลอดสี่รอบการผลิต โดยใช้ระบบติดตามแบบหลายกล้อง สามารถติดตามการเคลื่อนไหวของไก่ตั้งแต่อายุ ๘ ถึง ๔๐ วัน เทคโนโลยีนี้สามารถวัดระดับความเคลื่อนไหว พฤติกรรมการกิน และพฤติกรรมการดื่มได้โดยอัตโนมัติ ทำให้ได้ภาพรวมที่ไม่เคยมีมาก่อนเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของไก่เนื้อเมื่อไก่เติบโตขึ้น

ผลการศึกษายืนยันข้อสังเกตหลายอย่างที่เกษตรกรผู้เลี้ยงไก่คุ้นเคยกันดี พร้อมทั้งแสดงให้เห็นว่าการเฝ้าติดตามแบบอัตโนมัติ สามารถเปลี่ยนวิธีการประเมินสวัสดิภาพสัตว์ในโรงเรือนเชิงพาณิชย์ได้อย่างไร หนึ่งในข้อสรุปที่ชัดเจนที่สุดคือ อายุมีผลอย่างมากต่อระดับกิจกรรมของไก่เนื้อ เมื่อไก่โตขึ้น การเคลื่อนไหวโดยรวมลดลงอย่างมีนัยสำคัญ กิจกรรมความเข้มสูง เช่น การวิ่ง เริ่มลดลงตั้งแต่อายุประมาณ ๑๕ วัน และลดลงเร็วกว่ากิจกรรมความเข้มต่ำอื่นๆ เมื่อถึงอายุประมาณ ๓๐ วัน ระดับกิจกรรมในทุกประเภทลดลงอย่างเห็นได้ชัด

ตามที่นักวิจัยซึ่งนำทีมโดยศาสตราจารย์ แพทริเซีย โซสเตอร์ จากภาควิชาพยาธิชีววิทยา เภสัชวิทยา และสัตวแพทย์สัตว์ป่า คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกนต์ ระบุไว้ ผลการศึกษานี้สะท้อนความเป็นจริงทางชีววิทยาของไก่เนื้อสมัยใหม่ เมื่อไก่มีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น การเคลื่อนไหวจะใช้พลังงานมากขึ้นตามไปด้วย และไก่จะหันไปใช้พลังงานกับการเจริญเติบโตมากกว่าการเคลื่อนที่ ผลลัพธ์ที่ได้สอดคล้องกับงานวิจัยก่อนหน้า พบว่าการลดลงของกิจกรรมในไก่ที่มีอายุมากขึ้นเกี่ยวข้องกับความท้าทายด้านการเคลื่อนไหวและสุขภาพกระดูกที่แย่ลง สำหรับผู้ผลิตไก่เนื้อ ข้อค้นพบนี้มีความสำคัญ เพราะระดับกิจกรรมอาจทำหน้าที่เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าได้ หากพบว่ารูปแบบกิจกรรมเบี่ยงเบนไปจากที่ควรเป็นอย่างมีนัยสำคัญ อาจบ่งชี้ถึงปัญหาสวัสดิภาพที่กำลังก่อตัว เช่น ขาอ่อนแรง โรคขา หรือปัญหาด้านการจัดการ

ความเครียดจากความร้อนทำให้พฤติกรรมไก่เปลี่ยนไป 

งานวิจัยยังให้ข้อมูลเชิงลึกที่มีคุณค่าเกี่ยวกับการตอบสนองของไก่ต่อความเครียดจากความร้อนด้วย ในช่วงที่อุณหภูมิภายในโรงเรือนสูงถึงประมาณ ๒๙ ถึง ๓๐ องศาเซลเซียส ไก่ใช้เวลาอยู่บริเวณจุดดื่มน้ำมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และใช้เวลาอยู่บริเวณจุดให้อาหารลดลง ระดับกิจกรรมโดยรวมไม่ได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญจากความร้อน แทนที่จะลดความเคลื่อนไหวลงอย่างชัดเจน ไก่ดูเหมือนจะปรับการใช้เวลาใหม่ โดยให้ความสำคัญกับการดื่มน้ำมากขึ้น และลดกิจกรรมการกินลง

การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมนี้ชี้ให้เห็นโอกาสเชิงปฏิบัติที่สำคัญสำหรับผู้เลี้ยงไก่ การติดตามการใช้จุดดื่มน้ำและจุดให้อาหารอาจเป็นตัวชี้วัดความเครียดจากความร้อนได้ไวกว่าเพียงการดูระดับกิจกรรมเพียงอย่างเดียว การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของพฤติกรรมการดื่มน้ำร่วมกับการไปที่จุดให้อาหารลดลง อาจทำหน้าที่เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าว่าไก่กำลังเริ่มรับมือกับอุณหภูมิที่สูงขึ้นได้ยาก

งานวิจัยยังแสดงให้เห็นว่าพฤติกรรมของไก่มีจังหวะรายวันที่ชัดเจน ระดับกิจกรรมมักสูงที่สุดในช่วงเช้าและช่วงกลางวัน ก่อนจะลดลงในช่วงหลังของวัน ในช่วงที่เกิดความเครียดจากความร้อน กิจกรรมการกินจะลดลงในขณะที่อุณหภูมิยังคงสูง แต่จะเพิ่มขึ้นอีกครั้งในช่วงเย็นเมื่อสภาพแวดล้อมกลับมาเป็นปกติ การค้นพบนี้สอดคล้องกับประสบการณ์ของผู้เลี้ยงไก่ที่มักสังเกตเห็นว่าไก่จะชดเชยการกินอาหารที่ลดลงในช่วงกลางวันด้วยการกินมากขึ้นในช่วงเย็น ผลลัพธ์ดังกล่าวตอกย้ำความสำคัญของการควบคุมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม และการจัดให้ไก่มีโอกาสฟื้นตัวหลังจากเผชิญความเครียดจากความร้อน

เอไอช่วยติดตามสวัสดิภาพไก่ได้อย่างต่อเนื่อง 

หนึ่งในประเด็นสำคัญที่สุดของงานวิจัยนี้คือเทคโนโลยีที่ใช้ ระบบดังกล่าวประกอบด้วยกล้อง ๔ ตัวร่วมกับอัลกอริทึมปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถติดตามไก่ได้โดยอัตโนมัติ นักวิจัยสามารถทำการติดตามได้อย่างแม่นยำสูง แม้ขนาดตัวของไก่จะเปลี่ยนแปลงอย่างมากตลอดช่วงการเลี้ยง ๖ สัปดาห์ แตกต่างจากการประเมินสวัสดิภาพแบบดั้งเดิมที่ต้องอาศัยการสังเกตด้วยมือเป็นครั้งคราว ระบบอัตโนมัติสามารถเฝ้าติดตามได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่รบกวนฝูงไก่ เปิดโอกาสให้ตรวจพบการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่ผิดปกติได้ล่วงหน้า ก่อนที่ความผิดปกตินั้นจะปรากฏให้เห็นผ่านผลผลิตหรืออัตราการตาย

นักวิจัยเสนอว่า ในอนาคต ระบบการเลี้ยงสัตว์แบบแม่นยำ อาจช่วยแจ้งเตือนผู้เลี้ยงถึงความท้าทายด้านสวัสดิภาพที่อาจเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นความเครียดจากความร้อน ความผิดปกติของอุปกรณ์ การระบาดของโรค หรือปัญหาด้านการเคลื่อนไหวของไก่ การเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างฉับพลันของระดับกิจกรรม รูปแบบการกินที่ผิดปกติ หรือการใช้จุดดื่มน้ำที่เปลี่ยนไป ล้วนสามารถเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าได้ทั้งสิ้น อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อจำกัดอยู่บ้าง งานวิจัยนี้ทำภายใต้สภาพการทดลองที่มีความหนาแน่นการเลี้ยงค่อนข้างต่ำ จึงจำเป็นต้องมีการทดสอบเพิ่มเติมภายใต้สภาพการผลิตเชิงพาณิชย์ ระบบที่ใช้ยังติดตามเพียง ๓ พฤติกรรมหลัก และไม่ได้ประเมินตัวชี้วัดสวัสดิภาพอื่น ๆ เช่น การคลุกฝุ่น การหอบ หรือการกระพือปีก ถึงแม้จะมีข้อจำกัดดังกล่าว งานวิจัยนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของการติดตามไก่เนื้อแบบอัตโนมัติ ในขณะที่ผู้ผลิตไก่ต้องเผชิญแรงกดดันมากขึ้นในการแสดงให้เห็นถึงมาตรฐานสวัสดิภาพที่ดีควบคู่กับประสิทธิภาพการผลิต เทคโนโลยีที่สามารถติดตามพฤติกรรมไก่ได้อย่างต่อเนื่องจึงมีแนวโน้มจะมีคุณค่ามากขึ้นเรื่อยๆ

เอกสารอ้างอิง

McDougal T.  2026. Smart cameras reveal how broilers respond to heat stress and ageing. [Internet]. [Cited 2026 Aug 9. Available from: https://www.foodagribusiness.world/poultry/new-insights-into-broiler-welfare-and-heat-stress-revealed-by-smart-cameras

ภาพที่ ๑ ระบบติดตามพฤติกรรมไก่เนื้อแบบหลายกล้องที่ขับเคลื่อนด้วยเอไอสามารถติดตามพฤติกรรมไก่ตั้งแต่อายุ ๘ ถึง ๔๐ วัน เผยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่เชื่อมโยงกับการเจริญเติบโต สวัสดิภาพ และความเครียดจากความร้อน (แหล่งภาพ Boerderij)