เทคโนโลยีเซนเซอร์แสงเพื่อการควบคุมคุณภาพเนื้อสัตว์ปีกอย่างรวดเร็ว

โครงการวิจัยยุโรปมูลค่ากว่า ๒๘๐ ล้านบาท เดินหน้าทดสอบเซนเซอร์โฟโตนิกส์ตลอดห่วงโซ่อุตสาหกรรมสัตว์ปีก ตั้งแต่ความปลอดภัยของอาหารสัตว์ คุณภาพเนื้อไก่ ไปจนถึงการใช้ประโยชน์จากผลพลอยได้อย่างยั่งยืน

โครงการวิจัยของยุโรปมีเป้าหมายที่จะช่วยให้ผู้ผลิตสัตว์ปีกได้รับข้อมูลด้าน คุณภาพ ความปลอดภัย และการสอบย้อนกลับของผลิตภัณฑ์ ได้รวดเร็วและแม่นยำยิ่งขึ้น โดยนำเทคโนโลยี เซนเซอร์โฟโตนิกส์มาใช้ในขั้นตอนสำคัญต่าง ๆ ตลอดห่วงโซ่การผลิต โครงการเซนเซอร์โฟร์ฟู้ด โดยมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์ตูร์คู ประเทศฟินแลนด์ เป็นผู้ประสานงานหลัก จะพัฒนาและทดสอบเทคโนโลยีเซนเซอร์ที่อาศัยการใช้แสงหลายช่วงความยาวคลื่น เพื่อวัดคุณสมบัติต่าง ๆ ที่ไม่สามารถมองเห็นหรือประเมินได้ด้วยสายตามนุษย์ ภายใต้โครงการนี้ จะมีการทดสอบการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในภาคอุตสาหกรรมสัตว์ปีกจำนวน ๖ กรณีศึกษา ในประเทศสเปน อิตาลี และนอร์เวย์ ครอบคลุมตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตอาหารสัตว์ การผลิตสัตว์ปีกและผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้าย ตลอดจนการใช้ประโยชน์จากผลพลอยได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อยกระดับคุณภาพ ความปลอดภัย และความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่การผลิต

อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ยังเติบโตอย่างต่อเนื่อง

โครงการนี้เกิดขึ้นในช่วงที่อุตสาหกรรมสัตว์ปีกของยุโรปยังคงมีบทบาทสำคัญและดำเนินการในขนาดที่ใหญ่ โดยสหภาพยุโรปมีการผลิตเนื้อสัตว์ปีกมากกว่า ๑๔.๔ ล้านตันต่อปี ขณะที่การบริโภคเนื้อสัตว์ปีกคาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก ๒๔.๒ กิโลกรัมต่อคน เป็น ๒๕.๘ กิโลกรัมต่อคน ภายในปี ๒๕๗๘ นอกจากนี้ อุตสาหกรรมสัตว์ปีกยังเป็นพลังขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจที่สำคัญ โดยห่วงโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมสัตว์ปีกสร้างการจ้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมในยุโรปประมาณ ๓.๗ ล้านตำแหน่ง ช่วยสนับสนุนเศรษฐกิจในพื้นที่ชนบทและเสริมศักยภาพตลาดส่งออก อย่างไรก็ตาม คณะผู้วิจัยระบุว่าการติดตามตรวจสอบด้านคุณภาพและความปลอดภัยยังมีความกระจัดกระจายอยู่พอสมควร ในระดับฟาร์ม ผู้ผลิตมีการติดตามคุณภาพอาหารสัตว์ สภาพการเลี้ยง และพยายามลดความเครียดของสัตว์เพื่อส่งเสริมสวัสดิภาพสัตว์ปีก แต่ในขั้นตอนถัดไปของห่วงโซ่การผลิต การตรวจสอบหลายส่วนยังอาศัยการตรวจด้วยสายตา การประเมินโดยบุคลากร และการตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ใช้เวลานานและต้องใช้ทรัพยากรมาก

จากความปลอดภัยของอาหารสัตว์สู่คุณภาพเนื้อสัตว์ปีก

โครงการเซนเซอร์โฟร์ฟู้ด มีเป้าหมายเพื่อศึกษาว่าเทคโนโลยีโฟโตนิกส์จะสามารถให้ข้อมูลที่รวดเร็วและทันท่วงทีมากขึ้นได้หรือไม่ โดยมีแนวทางการประยุกต์ใช้ที่หลากหลาย ได้แก่ การตรวจหาสารพิษจากเชื้อราที่เป็นอันตรายในวัตถุดิบอาหารสัตว์ การตรวจจับเชื้อก่อโรคและสารตกค้างจากยาระหว่างกระบวนการผลิต การประเมินโครงสร้างและคุณภาพของเนื้อสัตว์ รวมถึงการตรวจพบความผิดปกติด้านคุณภาพ การติดตามและควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์โปรตีนที่ผลิตจากผลพลอยได้ของอุตสาหกรรมสัตว์ปีก

นอกจากนี้ โครงการยังมีแผนผสานข้อมูลจากเซนเซอร์โฟโตนิกส์เข้ากับข้อมูลจากเซนเซอร์ชนิดอื่น ๆ และแพลตฟอร์มปัญญาประดิษฐ์ เพื่อสร้างระบบข้อมูลแบบเรียลไทม์สำหรับสนับสนุนการตัดสินใจตลอดทั้งห่วงโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมสัตว์ปีก “การมีข้อมูลแบบเรียลไทม์ตลอดทั้งห่วงโซ่คุณค่าจะช่วยให้การตัดสินใจในทุกขั้นตอนของการผลิตทำได้รวดเร็ว แม่นยำ และใช้ทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น” กล่าวโดย เดวิด โอลิวา หัวหน้าฝ่ายเทคโนโลยีเชิงปัญญา แห่งมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์ตูร์คู ประเทศฟินแลนด์ และหัวหน้าโครงการวิจัยเซนเซอร์โฟร์ฟู้ด

ศักยภาพที่ต่อยอดได้มากกว่าการผลิตสัตว์ปีก

แม้อุตสาหกรรมสัตว์ปีกจะเป็นพื้นที่ทดสอบหลักของโครงการ แต่พันธมิตรในโครงการเชื่อว่าเทคโนโลยีนี้สามารถขยายผลไปสู่ภาคการผลิตอาหารและเกษตรกรรมอื่นๆ ได้ในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมสุกร อุตสาหกรมนมและผลิตภัณฑ์นม รวมถึงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ “อุตสาหกรรมสัตว์ปีกเป็นสนามทดสอบที่สำคัญและมีความท้าทายสูงสำหรับโครงการนี้ อย่างไรก็ตาม เป้าหมายของเราคือการพัฒนาโซลูชันที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้อย่างกว้างขวางตลอดทั้งห่วงโซ่อาหาร เพื่อยกระดับการตรวจสอบย้อนกลับของผลิตภัณฑ์ และให้ข้อมูลสถานการณ์การผลิตที่ถูกต้อง แม่นยำ และเป็นแบบเรียลไทม์มากขึ้นในทุกขั้นตอน” กล่าวโดย เดวิด โอลิวา หัวหน้าฝ่ายเทคโนโลยีเชิงปัญญาแห่ง มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์ตูร์คู ประเทศฟินแลนด์

กลุ่มความร่วมมือวิจัยระดับยุโรป

โครงการเซนเซอร์โฟร์ฟู้ด ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากโครงการฮอริซอน ยุโรปของสหภาพยุโรป และมีกำหนดเริ่มดำเนินงานในเดือน กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ด้วยงบประมาณรวมประมาณ ๒๘๐ ล้านบาท โครงการนี้เป็นความร่วมมือขององค์กรจากทั่วยุโรปจำนวน ๒๑ องค์กร ประกอบด้วยสถาบันวิจัย ๗ แห่ง วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ๙ แห่ง บริษัทขนาดใหญ่ ๔ แห่ง และเอเวคซึ่งเป็นองค์กรตัวแทนภาคอุตสาหกรรมเนื้อสัตว์ปีกของยุโรป เอเวค มีบทบาทสำคัญในฐานะตัวแทนของผู้ผลิตเนื้อสัตว์ปีกที่ครอบคลุมการผลิตประมาณ ร้อยละ ๙๕ ของปริมาณเนื้อสัตว์ปีกทั้งหมดในสหภาพยุโรป สะท้อนให้เห็นถึงการมีส่วนร่วมของภาคอุตสาหกรรมในวงกว้าง และช่วยให้ผลการวิจัยสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงในระดับการผลิตเชิงพาณิชย์

เอกสารอ้างอิง

McDougal T. 2026. Light-based sensors target faster poultry quality control. [Internet]. [Cited 2026 Oct 17]. Available from: https://www.foodagribusiness.world/poultry/light-based-sensors-target-faster-poultry-quality-control