นิวคาสเซิลยังลามในบราซิล พบจุดระบาดใหม่อีกสามแห่ง

 บราซิลพบการระบาดเพิ่มเติมอีก ๓ แห่งในรัฐซานตากาตารีนา ทำให้จำนวนการระบาดสะสมเพิ่มเป็น ๔ แห่งนับตั้งแต่วันที่ ๑๘ ตุลาคม ขณะที่ข้อจำกัดการนำเข้าจาก ๒๘ ประเทศคู่ค้า กำลังทดสอบประสิทธิภาพของข้อตกลงการแบ่งเขตการควบคุมโรคของบราซิล

บราซิลยืนยันพบการระบาดของโรคนิวคาสเซิลเพิ่มเติมอีก ๓ แห่งในฟาร์มไก่เชิงพาณิชย์ของรัฐซานตากาตารีนา ทางตอนใต้ของประเทศ ส่งผลให้จำนวนการระบาดที่ตรวจพบตั้งแต่วันที่ ๑๘ ตุลาคม เพิ่มเป็นทั้งหมด ๔ แห่ง การตรวจพบการระบาดครั้งล่าสุดได้กระตุ้นให้ประเทศคู่ค้าหลายประเทศออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกและผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกจากบราซิล และนับเป็นบททดสอบสำคัญครั้งแรกของข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค ที่บราซิลได้เจรจากับประเทศคู่ค้าภายหลังการระบาดในปี พ.ศ.๒๕๖๗

การระบาดถูกตรวจพบใน ๓ พื้นที่ปกครองภายในเขตการผลิตสัตว์ปีกที่สำคัญแห่งหนึ่งของบราซิล โดยพบการระบาดครั้งแรกเมื่อวันที่ ๑๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ที่ฟาร์มไก่งวงแห่งหนึ่งในเมือง โนวา อิตาเบราบา เลี้ยงไก่งวงจำนวน ๖,๐๐๐ ตัว จากนั้นตรวจพบการระบาดเพิ่มเติมที่เมือง โคโรเนล เฟรตัส เมื่อวันที่ ๒๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ และที่เมือง โนวา เอเรชิม เมื่อวันที่ ๒๖ ตุลาคม และ ๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ตามข้อมูลของกระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิล การระบาดทั้ง ๔ แห่ง เกิดขึ้นภายในเขตจำกัดด้านสุขภาพสัตว์ ที่กำหนดขึ้นหลังจากการตรวจพบการระบาดครั้งแรก การระบาดแห่งแรกถูกค้นพบจาก การเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการตามปกติ ไม่ได้มาจากการรายงานอาการทางคลินิกของสัตว์ป่วย ส่วนการตรวจพบในพื้นที่อื่น ๆ เป็นผลจากการเพิ่มความเข้มข้นของการเฝ้าระวังโรคและการสอบสวนทางระบาดวิทยาในพื้นที่ได้รับผลกระทบ

บราซิลได้ประกาศ ภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพสัตว์เป็นเวลา ๖๐ วัน ครอบคลุมเมือง โนวา อิตาเบราบา, อากวัส ฟรีอัส, โคโรเนล เฟรตัส และโนวา เอเรชิม พร้อมกำหนดมาตรการจำกัดการเคลื่อนย้ายสัตว์ปีก และเพิ่มความเข้มงวดของมาตรการสุขอนามัยในการควบคุมโรค

มาตรการจำกัดการค้า

การระบาดครั้งนี้ส่งผลให้หลายประเทศผู้นำเข้าออกมาตรการจำกัดการนำเข้าสินค้าสัตว์ปีกจากบราซิล แม้ว่าขอบเขตของมาตรการจะแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละประเทศ มาเลเซียได้ระงับการนำเข้า เนื้อสัตว์ปีก ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ปีก และเครื่องในสัตว์ปีก จากบราซิลทั้งหมด ขณะที่เม็กซิโกในระยะแรกได้กำหนดข้อจำกัดทั่วประเทศ ครอบคลุม สัตว์ปีกมีชีวิต เนื้อสัตว์ปีก เครื่องใน ไข่ฟัก และลูกไก่อายุ ๑ วัน

อย่างไรก็ตาม ในเวลาต่อมา เม็กซิโกได้ยอมรับระบบ การแบ่งเขตควบคุมโรคของบราซิล ทำให้สามารถกลับมานำเข้าสินค้าจากรัฐอื่น ๆ ของบราซิลได้อีกครั้ง โดยยังคงมาตรการจำกัดเฉพาะสินค้าที่มาจากรัฐ ซานตากาตารีนา เท่านั้น นอกจากนี้ จีนและชิลีก็ได้จำกัดมาตรการเฉพาะผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกที่มีแหล่งกำเนิดจากรัฐที่ได้รับผลกระทบเช่นกัน กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิล ระบุว่า ปัจจุบันมี ๒๘ ตลาดส่งออก ที่ใช้มาตรการจำกัดเฉพาะพื้นที่ควบคุมโรค โดยรวมถึง ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ญี่ปุ่น สหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร และเกาหลีใต้ ทั้งนี้ ประเภทของสินค้าที่ถูกจำกัดและขอบเขตทางภูมิศาสตร์ของมาตรการจะแตกต่างกันไปตามข้อกำหนดของแต่ละประเทศคู่ค้า

กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิลประเมินว่า ข้อตกลงการแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยปกป้องมูลค่าการค้าส่งออกได้ประมาณ ๓๑,๕๐๐ ล้านบาทต่อปี โดยอนุญาตให้การส่งออกจากพื้นที่ที่ไม่ได้รับผลกระทบจากการระบาดสามารถดำเนินต่อไปได้ ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนถึง มูลค่าการค้าที่สามารถรักษาไว้ได้จากการใช้ระบบแบ่งเขตควบคุมโรค มิใช่มูลค่าความเสียหายหรือการสูญเสียทางการค้าที่เกิดขึ้นแล้ว กรณีของจีนเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนถึงความสำคัญของข้อตกลงดังกล่าว โดยภายหลังการระบาดของโรคนิวคาสเซิลในรัฐ รีโอกรันดีดูซูล เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ทางการจีนได้ระงับการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งประเทศ อย่างไรก็ตาม สำหรับการระบาดในปัจจุบัน จีนได้จำกัดมาตรการนำเข้าเฉพาะสินค้าสัตว์ปีกที่มาจากรัฐ ซานตากาตารีนา เท่านั้น สะท้อนถึงการยอมรับแนวทางการแบ่งเขตควบคุมโรคของบราซิล และช่วยลดผลกระทบต่อการส่งออกจากรัฐอื่น ๆ ของประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

ประเทศซาอุดีอาระเบีย จีน เม็กซิโก และชิลี เป็น ๔ ประเทศที่ได้รับผลกระทบจากมาตรการจำกัดการนำเข้าในช่วงแรก นำเข้าเนื้อไก่จากบราซิลรวมประมาณ ๙๙๕,๐๐๐ ตัน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๘ คิดเป็น ร้อยละ ๑๙.๓ ของการส่งออกเนื้อไก่ทั้งหมดของบราซิล ตามข้อมูลของสมาคมโปรตีนสัตว์แห่งบราซิล  ซาอุดีอาระเบียเป็นตลาดส่งออกเนื้อไก่รายใหญ่อันดับ ๓ ของบราซิลในปีที่ผ่านมา โดยนำเข้า ๓๙๗,๒๒๕ ตัน ขณะที่จีนอยู่ในอันดับที่ ๖ ด้วยปริมาณ ๒๕๐,๒๕๐ ตัน ส่วนเม็กซิโกและชิลีนำเข้า ๒๔๔,๓๙๑ ตัน และ ๑๐๒,๘๐๘ ตัน ตามลำดับ

สำหรับมาเลเซีย เป็นประเทศที่ประกาศใช้มาตรการระงับการนำเข้าจากบราซิลทั้งประเทศนั้น ไม่ได้อยู่ในกลุ่มตลาดส่งออกเนื้อไก่หลักของบราซิล แม้ว่าตัวเลขดังกล่าวจะเป็นปริมาณการนำเข้าเนื้อไก่รวมของทั้ง ๔ ประเทศ ไม่ใช่ปริมาณสินค้าที่ได้รับผลกระทบจากมาตรการจำกัดการค้าในปัจจุบันโดยตรง แต่ก็สะท้อนให้เห็นถึง ความสำคัญของการรักษาการเข้าถึงตลาดส่งออกหลักในช่วงที่เกิดการระบาดของโรค ทั้งนี้ บราซิลยังคงเป็น ผู้ส่งออกเนื้อไก่รายใหญ่ที่สุดของโลก

มาตรการควบคุมและกำจัดโรค

หน่วยงานสัตวแพทย์ของบราซิลได้ดำเนินมาตรการควบคุมโรคอย่างเข้มงวดในพื้นที่ที่พบการระบาด ได้แก่ การทำลายสัตว์ปีกเพื่อควบคุมโรค การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ การจำกัดการเคลื่อนย้ายสัตว์ปีก และการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาในสถานประกอบการที่ได้รับผลกระทบ สำหรับฟาร์มแห่งแรกที่พบการระบาดในเมือง โนวา อิตาเบราบา มีการกำจัดไก่งวงประมาณ ๖,๐๐๐ ตัว ตามมาตรการสุขอนามัยเพื่อควบคุมโรค โดย นายอัลลัน อัลวาเรงกา รักษาการเลขาธิการด้านการป้องกันการเกษตรของบราซิล ระบุว่า สัตว์ปีกทั้งหมดอยู่ภายในฟาร์มแห่งนี้มาตั้งแต่เริ่มเลี้ยง และไม่มีการเคลื่อนย้ายไปยังฟาร์มอื่น “เราเข้าใจว่านี่เป็นกรณีที่มีขอบเขตจำกัดมาก แม้จะยังไม่สามารถยืนยันได้อย่างแน่นอน แต่ขณะนี้ยังไม่มีเหตุผลที่จะสงสัยว่ามีการระบาดในวงกว้าง” อัลวาเรงกากล่าวภายหลังการยืนยันการระบาดครั้งแรก สถานประกอบการ ๓ แห่งแรกที่ตรวจพบโรคได้ดำเนินมาตรการสุขอนามัยที่กำหนดเสร็จสิ้นแล้ว และเข้าสู่ช่วง พักโรงเรือนเพื่อปลอดโรค ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ไม่มีการเลี้ยงสัตว์ปีกภายในสถานที่ดังกล่าว กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิลยังคงดำเนินการเฝ้าระวังโรคในพื้นที่โดยรอบอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์และครัวเรือนที่เลี้ยงสัตว์ปีกหลังบ้าน

ด้านสำนักงานป้องกันและควบคุมโรคสัตว์แห่งรัฐซานตากาตารีนารายงานว่า ณ วันที่ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ มีเจ้าหน้าที่ตรวจสอบภาคสนามจำนวน ๕๑ ชุดปฏิบัติการ ลงพื้นที่ดำเนินงาน โดยได้ตรวจสอบแล้ว ๓๖๒ ครัวเรือนที่เลี้ยงสัตว์ปีกหลังบ้าน และ ๕๗ ฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ 0ทางการบราซิลย้ำว่า ผลิตภัณฑ์สัตว์ปีกที่ผ่านการตรวจสอบโดยสัตวแพทย์ทางการแล้ว ยังคงมีความปลอดภัยสำหรับการบริโภคของมนุษย์ นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ตรวจพบ เชื้อ เชื้อไวรัสเอเวียนพารามิกโซไวรัสชนิดที่ ๑ ในนกพิราบที่อยู่นอกพื้นที่ประกาศภาวะฉุกเฉิน อย่างไรก็ตาม กระทรวงเกษตรและปศุสัตว์บราซิล ระบุว่า การตรวจพบดังกล่าว ไม่มีความเชื่อมโยงทางระบาดวิทยากับการระบาดในฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์ และ ไม่เข้าข่ายเป็นการระบาดของโรคนิวคาสเซิลเพิ่มเติม ตามหลักเกณฑ์ขององค์การสุขภาพสัตว์โลก

การระบาดครั้งก่อนในปี พ.ศ. ๒๕๖๗

การระบาดของโรคนิวคาสเซิลครั้งก่อนของบราซิล รายงานเมื่อวันที่ ๑๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ในฟาร์มสัตว์ปีกเชิงพาณิชย์แห่งหนึ่งที่เมือง อันตา กอร์ดา รัฐ รีโอกรันดีดูซูล ทางตอนใต้ของประเทศ เหตุการณ์ดังกล่าว ส่งผลให้หลายประเทศกำหนดมาตรการจำกัดการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลเป็นการชั่วคราว รวมถึงการที่จีนระงับการนำเข้าสัตว์ปีกจากบราซิลทั้งประเทศ ต่อมาทางการบราซิลสามารถควบคุมการระบาดได้สำเร็จ และองค์การสุขภาพสัตว์โลก ได้ประกาศปิดเหตุการณ์การระบาดดังกล่าวอย่างเป็นทางการประมาณ ๙๐ วัน หลังจากการตรวจพบโรค ภายหลังเหตุการณ์ดังกล่าว บราซิลได้เจรจาปรับปรุงพิธีสารสุขอนามัยสัตว์แบบทวิภาคีกับประเทศผู้นำเข้าหลายแห่ง เพื่อให้ยอมรับแนวทาง การแบ่งเขตควบคุมโรค ช่วยให้มาตรการจำกัดทางการค้าถูกจำกัดอยู่เฉพาะพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ แทนที่จะขยายไปทั้งประเทศ การระบาดในปัจจุบันจึงถือเป็น บททดสอบสำคัญครั้งแรก ของข้อตกลงเหล่านี้นับตั้งแต่มีการบังคับใช้ โดยตลาดนำเข้ารายใหญ่หลายแห่งยังคงอนุญาตให้นำเข้าสัตว์ปีกจากพื้นที่อื่นของบราซิลที่ไม่ได้รับผลกระทบ แม้ว่าจะมีการยืนยันการระบาดในรัฐ ซานตากาตารีนา แล้วก็ตาม ดังนั้น จำนวนการระบาดของโรคนิวคาสเซิลที่ได้รับการยืนยันในครั้งนี้ยังคงอยู่ที่ ๔ แห่ง ในรัฐซานตากาตารีนา โดยการตรวจพบเชื้อในนกพิราบถือเป็นเหตุการณ์แยกต่างหากและไม่ส่งผลต่อสถานะการระบาดที่รายงานต่อองค์การสุขภาพสัตว์โลก

เอกสารอ้างอิง

Azevedo D. 2026. Brazil confirms 3 more Newcastle disease outbreaks. [Internet]. [Cited 2026 Nov 9]. Available from: https://www.foodagribusiness.world/poultry/brazil-confirms-3-more-newcastle-disease-outbreaks

ภาพที่ ๑ การระบาดของโรคนิวคาสเซิลล่าสุดในบราซิลเริ่มต้นจากการตรวจพบโรคในฟาร์มไก่งวงแห่งหนึ่งในรัฐซานตากาตารีนา (แหล่งภาพ CNA)