ยุโรปเตรียมผลิตแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ใช้เองในโรงงานไก่

 ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และปัญหาอื่นๆ ทำให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นสิ่งจำเป็นต่อกระบวนการแปรรูปไก่หายากและจัดหาได้ยากขึ้น

               แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เป็นก๊าซสำคัญในโรงงานไก่ เช่น การทำสลบไก่ การแช่เย็น และการผลิตน้ำแข็งแห้ง เมื่อเกิดสงครามหรือความขัดแย้งระหว่างประเทศ โรงงานผลิตก๊าซ โรงกลั่น และระบบขนส่งได้รับผลกระทบทำให้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ขาดแคลน โรงงานไก่ผลิตได้ไม่เต็มกำลัง หรือบางแห่งต้องหยุดสายการผลิต ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ เกี่ยวข้องแทบทุกขั้นตอนของการแปรรูปไก่ และแหล่งจัดหาก๊าซนี้ของอุตสาหกรรมก็มีความไม่เสถียรมากขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา การผลิตก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ภายในโรงงานเองอาจเป็นทางออกจากความผันผวนนี้ ตามความเห็นของ เจฟ
โฮลโยก หัวหน้าฝ่ายกลยุทธ์เชิงพาณิชย์ของบริษัทแอร์แคปเจอร์

               “เมื่อห้าปีก่อน คนในอุตสาหกรรมแทบไม่มีใครสะกดคำว่า แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ได้ด้วยซ้ำ” โฮลโยกกล่าว “แต่ตอนนี้มันกลายเป็นองค์ประกอบที่สำคัญต่ออุตสาหกรรมมาก จนทุกคนต้องรีบเรียนรู้เรื่องแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์กันอย่างรวดเร็วแบบทันทีทันใด”

               แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นหนึ่งในวิธีที่นิยมใช้ในการทำสลบไก่ก่อนเชือด เพราะถือว่าเป็นวิธีที่มีมนุษยธรรมมากกว่าและทำให้สัตว์เครียดน้อยกว่าวิธีอื่น หลังจากนั้น แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จะถูกนำไปแปรรูปเป็นน้ำแข็งแห้งสำหรับบรรจุภัณฑ์แบบคอมโบ ใช้ผสมในก๊าซบรรยากาศดัดแปลง เพื่อยืดอายุการเก็บรักษา และใช้ในตู้แช่แข็งแบบไครโอเจนิกเพื่อทำให้ผลิตภัณฑ์ เช่น อกไก่ ให้แข็งตัวอย่างรวดเร็ว

               เพราะโรงงานแปรรูปไก่มักดำเนินงานโดยแทบไม่มีความสามารถ ในการสำรองแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เลย แม้การขาดแคลนแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เพียงช่วงสั้นๆ ก็สามารถทำให้สายการผลิตหยุดชะงัก และส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่การผลิตทั้งหมดได้ “ถ้าต้องหยุดโรงงานแค่กะเดียว ผลกระทบจะย้อนกลับไปหมดทั้งระบบ” โฮลโยกกล่าว พร้อมระบุว่าความล่าช้านั้นสามารถส่งผลไปถึงโรงฟักไข่ด้วย ทำไมซัพพลายแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จึงมีความเสี่ยง ความเปราะบางนี้เกิดจากวิธีการผลิตคาร์บอนไดออกไซด์ตั้งแต่ต้น “ไม่มีใครผลิตแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เพื่อใช้โดยตรง” โฮลโยกอธิบาย “เราผลิตแอมโมเนียเพื่อใช้เป็นแอมโมเนีย เราผลิตเอทานอลเพื่อใช้เป็นเอทานอล ส่วนแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นเพียงผลพลอยได้จากกระบวนการผลิตทั้งสองอย่างนั้นเท่านั้น”

“ถ้าโรงงานผลิตเอทานอลหยุดเดินเครื่องเพื่อซ่อมบำรุง หรือราคาก๊าซธรรมชาติสูงจนทำให้การผลิตแอมโมเนียไม่คุ้มต้นทุน ซัพพลายแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ก็อาจหายไปแบบแทบไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้าได้” เขากล่าว โฮลโยกยังชี้ให้เห็นแรงกดดันอื่นที่กำลังจะเกิดขึ้น เช่น ความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์และตลาดพลังงาน ตั้งแต่ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ไปจนถึงความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นจากศูนย์ข้อมูล

อุตสาหกรรมเคยเห็นตัวอย่างของความไม่มั่นคงนั้นมาแล้วในปี พ.ศ.๒๕๖๕ เมื่อเกิดการหยุดชะงักของซัพพลาย ปัญหาการปนเปื้อน และการปิดโรงงาน โฮลโยกเรียกว่าเป็น “บาดแผลระดับผิวเผิน” ของอุตสาหกรรม เขากล่าวว่า แม้ซัพพลายจะกลับมามีเสถียรภาพแล้ว แต่ก็เห็นได้ชัดเจนมากว่าเหตุการณ์ลักษณะนี้จะยังเกิดขึ้นต่อไปเรื่อย ๆ

วิธีการทำงานของระบบดักจับคาร์บอนจากอากาศหรือดีเอซี การผลิตแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ภายในสถานที่สามารถทำได้ด้วยเทคโนโลยีอย่างดีเอซี ระบบเหล่านี้จะดึงแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ โดยตรงจากอากาศรอบตัวผ่านกระบวนการแยกทางเคมี ทำให้ได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เกรดอาหาร ที่สะอาดกว่า แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ จากหลุมฝังกลบหรือก๊าซชีวภาพ มักมีสารปนเปื้อน เช่น ซัลเฟอร์และไฮโดรคาร์บอน

บทสรุป

               การผลิตแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ภายในโรงงานด้วยเทคโนโลยีดักจับคาร์บอนจากอากาศหรือดีซีเอ ช่วยให้โรงงานแปรรูปไก่มีทางออกจากปัญหาซัพพลายแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่มีความผันผวน ทั้งที่เป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำเนินงานของโรงงาน และช่วยป้องกันการหยุดสายการผลิตที่มีต้นทุนสูงจากการหยุดเดินเครื่องของโรงงานผลิตแอมโมเนียและเอทานอล

·      แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นสิ่งจำเป็นในทุกขั้นตอนของการแปรรูปไก่ ตั้งแต่การทำสลบไก่อย่างมีมนุษยธรรม ไปจนถึงการใช้ในน้ำแข็งแห้ง การบรรจุภัณฑ์แบบบรรยากาศดัดแปลงหรือเอ็มเอพี และการแช่แข็งแบบไครโอเจนิก 

·      ซัพพลายแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ในปัจจุบันมีความเปราะบาง เพราะเป็นเพียงผลพลอยได้จากการผลิตแอมโมเนียและเอทานอล ไม่ได้ถูกผลิตขึ้นโดยตั้งใจ ทำให้มีความเสี่ยงต่อการหยุดชะงักแบบฉับพลัน 

·      แม้การขาด แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เพียงช่วงสั้น ๆ ก็สามารถทำให้โรงงานไก่ทั้งโรงหยุดการผลิต และส่งผลกระทบย้อนกลับไปถึงโรงฟักไข่ เนื่องจากโรงงานมีความสามารถสำรอง น้อยมาก 

·      เทคโนโลยีดักจับคาร์บอนจากอากาศหรือดีเอซี สามารถดึง แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ จากอากาศโดยตรงเพื่อผลิต แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เกรดอาหารภายในโรงงาน ซึ่งสะอาดกว่าซัพพลายจากหลุมฝังกลบหรือก๊าซชีวภาพ 

·      วิกฤตซัพพลาย แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์  ในปี พ.ศ.๒๕๖๕ แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นของการมีระบบผลิต แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ภายในโรงงาน โดยผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันจะเกิดขึ้นอีก เนื่องจากความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์และตลาดพลังงาน

เอกสารอ้างอิง

Doughman E. 2026. On-site CO2 supply could fix poultry plant shortages. [Internet]. [Cited 2026 Aug 20]. Available from: https://www.wattagnet.com/broilers-turkeys/processing-slaughter/news/15832992/onsite-co2-supply-could-fix-poultry-plant-shortages

ภาพที่ ๑ การจัดการแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ภายในโรงงานไก่       (แหล่งภาพ PicsFive | BigStock.com)